Ethics and TechnologyHerman T.Tavani
Wiley (2010)
اخلاق و فناوري
دكتر هرمان تي. تاواني، استاد فلسفه در ريور كالج نيوهمشاير و رئيس انجمن بينالمللي اخلاق و تكنولوژي اطلاعات (INSEIT)، پيش از اين نيز آثاري را در همين حوزه به چاپ رسانده. كتابچه راهنماي اخلاق كامپيوتر(2008)، حقوق شخصي و مالكيت روشنفكري در جهان شبكهها: تئوري و عمل (2005)، درآمدي كوتاه بر استدلال انتقادي (2005)، اخلاق، كامپيوتر و ژنوم، و مطالعاتي در سپهر عمومي (2001) از جمله آثار او هستند. اما تازهترين كتاب وي با عنوان اصلي اخلاق و فناوري و عنوان فرعي گفتوگوها، پرسشها و استراتژيها، در 432 صفحه و به زبان انگليسي، منحصراً رابطه اخلاق و فناوري را مورد واكاوي قرار داده است. او معتقد است استفاده از آخرين تكنولوژيها، مستلزم به كاري تازهترين قواعد اخلاقي است. هر فصل حاوي چند مطالعه موردي، پيرامون فناوريهاي جديد است و در پايان هر بخش پرسشهاي احتمالي مطرح شده و پاسخ آنها، طي چند جمله و گاه واژه كليدي به دست داده شده است. از جمله مباحث جالب كتاب يكي رابطه جوامع اينترنتي و دموكراسي است و ديگري جهاني شدن در تكنولوژيهاي پيشرفته. همچنين بحث امنيت در فناوري و جرايم جديد در تكنولوژيهاي جديد از مفصلترين فصول اين كتاب هستند. پس از يك مقدمه، يك قدرداني و يك پيشگفتار، فصل اول با درآمدي بر اخلاق و ارتباط آن با سپهر عمومي مطرح ميشود. مفاهيم، چشماندازها و چارچوبهاي متدلوژيك از ديگر قسمتهاي اين فصل است. فصل دو، مفاهيم اخلاقي و نظريههاي اخلاقي نام گرفته و محور اصلي آن تاسيس و توجيه يك نظام اخلاقي است. انديشههاي انتقادي و مباحث منطقي عنوان فصل سوم كتاب است كه به ابزارهاي تكامل در تكنولوژي و اخلاق ميپردازد. فصل چهار اخلاق حرفهاي، قوانين رفتاري و واكنشهاي اخلاقي را مطمح نظر قرار داده و فصول بعدي به ترتيب عبارتند از: پنج ـ حريم خصوصي و فضاي عمومي، شش ـ امنيت در فناوري. هفت ـ جرايم جديد در حوزه فناوري اطلاعات. هشت ـ از ميان رفتن حق مالكيت خصوصي. نه ـ تجارت و رابطه آن با فناوريهاي جديد. ده ـ مشاغل ديجيتال. يازده ـ جامعه، هويت شخصي و تلقي ما از «خود». دوازده ـ جنبههاي اخلاقي ظهور و تبديل تكنولوژيها. يك واژهنامه و يك نمايه عام پايانبخش كتابند. اما پيش از آن سؤالاتي كه در هر فصل ارائه شده، به نوبه خود از جذابيت و گاه عمق بسياري برخوردار است. مضامين مطرح شده در اين پرسشها لزوماً با مباحث هر فصل مرتبط نيستند، اگرچه در اغلب فصول اين موضوع رعايت شده. اخلاق در وبلاگ نويسي، نوجوانان و قوانين مربوط به مسائل جنسي در اينترنت، خشونت در برخي تكنولوژيهاي جديد، بازيهاي كامپيوتري، تجارت مجازي، هكرها و قواعد خاص دنياي آنها از جمله مسائلي هستند كه در ضمن اين پرسش و پاسخها مطرح ميشوند.
Ethics in information TechnologyGeorge Reynolds
Course Technology (2009)
اخلاق در فناوري اطلاعات
بنيادهاي نظامهاي اطلاعاتي (2011)، اصول نظامهاي اطلاعاتي (2009)، فناوري اطلاعات براي مديران (2009) و چندين كتاب ديگر در زمرة آثاري هستند كه جورج رينولدز استاد علوم كامپيوتري و نويسنده متبحر در اين حوزه نگاشته است. او در دانشگاههاي سينسيناتي و ميامي و كالج سن ژوزف به تدريس مشغول است و حدود سي سال است كه در حوزة فناوريهاي جديد و بهويژه فناوري اطلاعات تحقيق ميكند. اكنون برخي از مفاهيمي كه در حوزه فلسفه اخلاق و فلسفه سياسي كاربردي خاص داشتهاند، با پيشرفت فناوري اطلاعات دچار چالشهايي شدهاند كه از آن جمله ميتوان به مفهوم مالكيت، مفهوم حريم خصوصي، مفهوم توزيع قدرت، مفهوم آزاديهاي اساسي و مفهوم مسئوليت اخلاقي اشاره كرد (جام جم، 22 آذر 1385). رينولدز اما معتقد است كه بحث از اخلاق فناوري اطلاعات، داراي عناصري منحصر به فرد است و همين امر در مواجهه با فضاي سايبر يا محيطهاي شبكهاي يا بهطور كلي رايانهها ما را ملزم ميسازد كه توجهي اختصاصي به مسائل آن داشته باشيم. به عقيده او هرچه فناوري اطلاعات بيشتر پيشرفت ميكند، امكان فريبكاري نيز ابعاد جديدتري پيدا ميكند. بايد در باب ارزشهاي سنتي تامل كرد و مفاهيم و اصول اخلاقي را چنان گسترش داد كه موقعيتهاي نوظهور را پوشش دهد. به همين مناسبت، رينولدز كتاب خود را در 484 صفحه، يكسره به رابطه اخلاق با فناوري اطلاعات اختصاص داده. او ميگويد اخلاق فناوري اطلاعات يا IT Ethics يكي از مباحثي است كه در اخلاق كاربردي مطرح ميشود. اين يك موضوع ميان رشتهاي است و به مسائلي ميپردازد كه كاربرد و گسترش فناوري اطلاعات موجبات پديد آمدن آنها را فراهم آورده است. پرسشها و مسائل اين حوزه به بنيانهاي ارزشي افعال و مسئوليتهاي افراد در گسترة فناوري اطلاعات مربوط ميشود در همين رابطه او چند محور را براي پژوهش خويش انتخاب ميكند: الف ـ مطالعات فلسفي در حوزة اخلاقي فناوري اطلاعات. ب ـ حريم خصوصي و فناوري اطلاعات. ج ـ حقوق فناوري. د ـ قوانين و دستورالعملهاي قانوني. كتاب در نه بخش و پنج ضميمه تنظيم شده است. عناوين فصول و مضامين مندرج در آنها به ترتيب از اين قرار است: يك ـ ديدگاه كلي درباره اصول اخلاقي. دو ـ اصول اخلاقي براي آيتي، حرفهايگري و كاربران آيتي. سه ـ كامپيوتر و جرايم يارانهاي. چهار ـ حريم خصوصي. پنج ـ آزادي بيان. شش ـ مالكيت علمي روشنفكران. هفت ـ توسعه نرمافزاري. هشت ـ كاربران. نه ـ تأثير فناوري اطلاعات بر كيفيت زندگي. ضميمه يك ـ درآمدي مختصر بر اخلاق. ضميمه دو ـ انجمن ماشينآلات كامپيوتري (ACM)، قوانين اخلاقي و رفتار حرفهاي. ضميمه سه ـ انجمن فناوري اطلاعات. ضميمه چهار ـ مديريت نرمافزاري و مجموعه قوانين اخلاقي. ضميمه پنج ـ استانداردهاي اخلاقي براي عضويت در انجمنهاي فناوري اطلاعات.
The Cambridge Handbook Of
Information And Computer Ethics
Edited by Luciano Floridi
CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS
Cambridge University Press 2010
کتاب همراه کمبريج دربارة
اخلاق اطلاعات و رايانه
لوچيانو فلوريدي
انتشارات دانشگاه کمبريج، نيويورک 2010
327 صفحه
بخش اول کتاب مشتمل بر دو مقاله است؛ در مقالة اول که با عنوان «اخلاق پس از انقلاب اطلاعاتي» به قلم لوچيانو فلوريدي رقم خورده، نويسنده اذعان داشته که پس از انقلاب اطلاعاتي در عصر جديد بشر زيستگاهي نو براي خود پرداخته است و آن زيستگاه جز عرصة اطلاعات و جهان مجازي نيست؛ او در اين مقاله تلاش کرده است دربارة مختصات عرصة اطلاعات تحليلي ارائه کند که بتوان بر پاية آن ماهيت اخلاق و ارزشها را در جهان اطلاعات دريافت. اما در مقالة دوم اين بخش ريشههاي تاريخي اخلاق اطلاعات و رايانه جستجو شده است. نويسنده با روايتي از ريشههاي ارسطويي بحث خود را آغاز کرده و در ادامه بحث مفصلي دربارة نظريات واينر ارائه کرده و در آخر نيز سخني در باب نظرية فلوريدي درباب اخلاق اطلاعات به ميان آورده است. بخش دوم اين اثر با عنوان «رويکردهاي اخلاقي» سه مقاله را در خود جاي داده است. مقالة اول که توسط فليپ بري نگاشته شده است، به موضوع ارزشها در عرصة فنآوري اختصاص دارد. در مقالة دوم نيز نويسنده از کاربرد نظريههاي هنجاري در اخلاق رايانه سخن گفته است. ديگر مقالة اين بخش با عنوان «اخلاق اطلاعات» باز اثرِ لوچيانو فلوريدي است. نويسنده در اين مقاله ابتدا در راستاي نيل به رويکردي مناسب به اخلاق اطلاعات، تحليلي از رويکردهاي مختلف به اين رشتة جديد ارائه کرده است و سپس به ارائة ديدگاه خود در اين خصوص پرداخته و در نهايت نيز به برخي اشکالات و سوء تفاهمها پاسخ داده است. مبسوطترين بخش اين کتاب، بخش سوم، دربردارندة شش مقاله است و به موضوعِ «موارد اخلاقي در اخلاق رايانه» اختصاص دارد. مقالة نخست با عنوان «موارد اجتماعي در اخلاق رايانه» اثر برن کرستن استال است. مقالة دوم، «حقوق و اخلاق رايانه»، از جان سالينز است و در آن به موضوعاتي همچون هويت و اطلاعات، حقوق شخصي و ارتباطات جهاني، آزادي بيان، هرزه نگاري، شايعات و آزار اينترنتي و... پرداخته شده است. مقالة سوم «نبرد، امنيت و اخلاق رايانه» نام دارد و جان آرکويلا در آن موضوعاتي همچون رايانهها در جنگ و ملاحظات اخلاقي، جاسوسي مجازي، توسط دولت ـ ملتها و شبکههاي تروريستي، سه راه براي ترور مجازي و... را مطرح کرده است. ديگر مقالة اين بخش از اليسون ادمز است و «ارزشهاي شخصي و اخلاق رايانه» نام دارد. در اين مقاله مباحثي از قبيل اجتماع مجازي، هويت جنسي و فنآوري اطلاعات وارتباطات، مردمان سالخورده و اينترنت و... مطرح شده است. در مقالة پنجم با عنوان «اطلاعات جهاني و اخلاق رايانه» نيز نويسنده به موضوعاتي مانند شهروندان آنلاين جهاني، چشمانداز جهاني دربارة حريم خصوصي، پلوراليزم اخلاقي در فن آوري اطلاعات وارتباطات جهاني و... پرداخته است. و بالاخره جان وکر و ادم هنکه در مقالة «اخلاق رايانه و زمينههاي کاربردي» که پايانبخش اين قسمت از کتاب است دربارة اخلاق رسانه، اخلاق پزشکي، اخلاق زيستي، اخلاق محيطي و مسائلي از اين دست سخن گفتهاند. چهارمين بخش از اين اثر به «موارد اخلاقي در زمينههاي مصنوعي» اختصاص دارد و مشتمل بر سه مقاله است. در مقالة نخست با عنوان «اخلاق صنايعِ فنآوريِ اطلاعاتي»، وينسنت ويگل به دو جنبه توجه کرده است نخست از ابعاد اخلاقي در عرصة آنچه بشر در زمينة فنآوري اطلاعات ساخته است سخن گفته است و در مرحلة ديگر موضوع را از اين حيث بررسي کرده که صنايع بشري در اين زمينه چه تحولاتي را در زمينة اخلاق پديد ميآورند؛ او مسئلة عاملهاي اخلاقي غير انساني و رايانش و مسائلي از اين قبيل را در اين بخش مورد بررسي قرار داده است. در مقالة ديگر با عنوان «زندگي مصنوعي، عاملهاي مصنوعي، واقعيت مجازي: فنآوريِ پيشکاري خودمختارگون»، کالين آلن بحثي دربارة صنايع مجازي و رايانشي که نقش عاملهاي خود مختار را ايفا ميکنند ارائه کرده است. مقالة پاياني اين بخش از استفن کلارک است و «دربارة فنآوريهاي جديد» نام دارد. او در اين مقاله درباب حريم خصوصي، خودمختاري، تهديد و ايمني، فنآوريهاي آينده و... مباحثي را مطرح کرده است. بخش پاياني اين اثر دربارة فرااخلاق است و تنها يک مقاله را در خود جاي داده است. مقالهاي از هرمن،ت، تاواني با عنوان «مناظرة مبناگرايانه در باب اخلاق رايانه»؛ او بحث خود را با طرح فلوريدي/سندرز آغاز کرده است و در ادامه طرح ديگري براي تحليل مناظرة مبناگرايانه ارائه کرده است و در نهايت از لزوم مطرح شدن نظريات هنجاري جديد و چارچوبهاي روش شناختي در اخلاق سخن گفته است. حسن ختام اين اثر نيز مقالهاي از لوچيانو فلوريدي است که «اخلاق جامعهاي اطلاعاتي در جهاني همهگير شده» نام دارد. او در اين مقاله به مسئلة جهاني شدن و همهگير شدن و ارتباط اين پديده با فنآوري ارتباطات و اطلاعات توجه کرده است و مسئلة اخلاق اطلاعات را از اين منظر مورد بررسي قرار داده است.
Ethical And Social Issues in the Information Age
Joseph Migga Kizza
Springer- Verlag London Limited 2010
مسائل اخلاقي و اجتماعي در عصر اطلاعات
جوزف ميگا کيزا
انتشارات اشپرينگر/ 2010
فصل نخست اين اثر به تاريخ رايانش اختصاص دارد. نويسنده در اين فصل مسائلي از قبيل توسعة تاريخي رايانش و فنآوري اطلاعات، توسعة اينترنت، مسائل اخلاقي و اجتماعي رايانش و آموزش اخلاق رايانه را به عرصة بحث و نظر کشانده است. در فصل دوم موضوع اخلاق و قانون مطرح شده است نويسنده در دو بخش جداگانه اين دو موضوع را در عرصة مورد بحث کاويده است در بخش مربوط به حوزة اخلاق مسائلي از قبيل نظريات اخلاقي، تصميمگيري اخلاقي و... مطرح شدهاند و در بخش قانون نيز مواردي همچون قانون طبيعي، قانون عرفي و... مورد بحث و بررسي قرار گرفتهاند. فصل سوم به موضوع اخلاق و تحليل اخلاقي اختصاص دارد. در اين فصل نويسنده در هفت بخش مسائلي از قبيل تعريف سنتي، نظريات اخلاقي و تعريف کاربردي از اخلاق و... را مطرح کرده است. فصل چهارم که «اخلاق و حرفهها» نام دارد، مسائلي همچون تکامل حرفهها، تصميمگيري حرفهاي و اخلاق و ... را در خود جاي داده است.فصل پنجم «گمنامي، امنيت، حريم خصوصي و آزاديهاي مدني» نام دارد. در اين فصل در بخشهاي جداگانهاي به موضوعاتِ گمنامي، امنيت، حريم خصوصي و چهارچوب اخلاقي و حقوقي اطلاعات پرداخته شده است.فصل ششم «حقوق مالکيت معنوي و فنآوري رايانه» نام دارد. مباحثي که در اين فصل مطرح شدهاند عبارتند از: محصولات و خدمات ريانه، مباني مالکيت معنوي، مالکيت، جرائم مربوط به مالکيت معنوي و .. نويسنده در فصل هفتم با عنوان «زمينههاي اجتماعي رايانش» مباحثي از قبيل توزيع ديجيتالي، فنآوري اطلاعات و ارتباطات در محلهاي کار، نظارت بر کارمندان و محل کار و... را مورد بحث و بررسي قرار داده است.فصل هشتم، «موارد نرمافزاري: خطرات و مسئوليتها»، در بردارندة مسائلي است از قبيل: تعاريف، حطرات، محافظت مصرفکننده و... فصل نهم به جرائم رايانهاي اختصاص دارد. برخي از مباحثي که در اين فصل مطرح شده است عبارتند از: تاريخ جرائم رايانهاي، انگيزههاي حملههاي رايانهاي.
نويسنده در فصل دهم «کرانههاي جديد براي اخلاق کامپوتر» به مسئلة تحولات جديد در عرصة رايانه و تأثير آنها بر اخلاق رايانه پرداخته است. فصل يازدهم به موضوع اجتماع پديدآمده در شبکههاي اينترنتي و اخلاق در فضاي مجازي اختصاص دارد. در اين فصل مسائلي از قبيل حفاظت از فضاي مجازي، حق مالکيت معنوي در فضاي مجازي و... مطرح شده است. فصل دوازدهم دربارة شبکههاي رايانهاي و جرائم آنلاين است. نويسنده در اين فصل مطالبي دربارة جرائم رايانهاي و مسئلة دفاع در برابر اين جرايم ارائه کرده است. نويسنده در فصل سيزدهم به موضوع تحقيق و بررسي جرائم رايانهاي به شيوههاي حقوقي و محکمه پسند پرداخته است و مباحثي در اين خصوص مانند مسئلة شواهد رايانهاي و نحوة تحليل آنها و تهية گزارشهاي تحقيقاتي مطرح کرده است. چهاردهمين و آخرين فصل اين اثر به مسئلة تشخيص هويت و بيومتريک اختصاص دارد و نويسنده در بخشهاي جداگانه مباحثي در خصوص بيومتريک دست، صورت، انگشت، دستخط و شبکية چشم ارائه کرده است. پايان بخش کتاب نيز سه ضميمه است که نويسنده آنها را به اين اثر افزوده است. اين کتاب توسط آقاي دکتر رضا بخشايش ترجمه شده است و بهزودي از سوي شوراي عالي اطلاعرساني کشور با همکاري دانشگاه قم منتشر ميشود.
منبع:
معرفي كتاب/مرضيه سليماني
-------------------------------------
مطالب مرتبط:
پنج كتاب درباره فتوت و جوانمردي
