X
تبلیغات
فلسفه اخلاق - انسان براي خويشتن پژوهشي در روانشناسي اخلاق

انسان براي خويشتن پژوهشي در روانشناسي اخلاق



* اريك فروم
 
*ترجمه اكبر تبريزي
 *
انتشارات بهجت
    
كتاب «انسان براي خويشتن» در واقع پژوهشي در روانشناسي اخلاق به شمار مي رود.
    
اريك فروم در اين اثر از بسياري از جهات ديدگاهي مشابه ديدگاه اثر ديگر خود با عنوان «گريز از آزادي» برگزيده است و به اين اعتبار مي توان اين اثر را ادامه مباحث «گريز از آزادي» دانست. در كتاب «گريز از آزادي» فروم مي كوشد تا فرار انسان امروزي را از خود و آزادي خويش مورد تجزيه و تحليل قرار دهد و درباره اصول اخلاقي، هنجارها و ارزش هايي كه به درك نفس و استعدادهاي نهايي انسان رهنمون است، مي پردازد. فروم در كتاب «انسان براي خويشتن» به قرائتي انسان گرايانه از انديشه هاي ماركسيستي روي مي آورد.
    
شايد برخي از اين كه در يك اثر روانكاوانه به مسائل اخلاقي پرداخته مي شود متعجب شوند، اما اريك فروم سخت بر اين عقيده پا مي فشارد كه روانشناسي نه تنها بايد قضاوت هاي اخلاقي دروغين را طرد كند، بلكه مي تواند پاي بست بناي هنجارهاي با ارزش و عيني رفتار در نظر گرفته شود و براساس همين رويكرد، او نمي تواند مسائل اخلاقي را از بررسي هاي شخصيت- چه به لحاظ تئوري و چه به لحاظ تشخيص بيماري- حذف كند.
    
البته اين عقيده فروم با گرايش متداول در روانشناسي كنوني كه بر سازگاري و هماهنگي و نه «خوبي» تأكيد دارد و طرفدار نسبي گرايي اخلاقي است، متعارض است.
    
جداكردن روانشناسي از اصول اخلاقي روشي به نسبت جديد است. انديشمندان بزرگ اخلاق اومانيستي قديم- كه مبناي اين كتاب بر آراي آنان استوار است- فيلسوف و روانشناساني بودند كه عقيده داشتند درك طبع انساني و فهم ارزش ها و هنجارهاي زندگي بشر وابسته به يكديگرند.
    
يونگ، روانكاو مشهور، بر اين باور است كه روانشناسي و درمان رواني، با مسائل اخلاقي و فلسفي انسان وابستگي ناگسستني دارند. ولي ضمن اين كه اين عقيده به خودي خود داراي اهميت شاياني است، توجه فلسفي يونگ تنها به واكنشي برضد فرويد منجر شد، نه به روانشناسي فلسفي پس از وي. از طرف ديگر فرويد و مكتب وي كه با طرد احكام ارزشي غير معقول سهم بسزايي در پيشرفت تفكر اخلاقي دارند درباره ارزش ها معتقد به نسبيت بودند، عقيده اي كه به اعتقاد اريك فروم اثر منفي هم در تكامل تئوري اخلاق و هم در پيشرفت روانشناسي داشت.
    
با توجه به اين نظر فروم كه روانشناسي از فلسفه و اصول اخلاقي و يا جامعه شناسي و اقتصاد جدايي ناپذير است، او در كتاب «انسان براي خويشتن» بر مسائل فلسفي و روانشناسي تأكيد مي گذارد.
    
برخي انتظار دارند كه كتاب هاي روانشناسي راه رسيدن به «شادكامي» يا «آرامش فكري» را نشان دهند و علاج و نسخه آن را ارائه كنند اما اين كتاب محتوي چنين راهنمايي ها و توصيه هايي نيست، بلكه حاوي تئوري هايي براي روشن كردن مسأله اصول اخلاقي و روانشناسي است؛ هدف اين كتاب اين است كه خواننده را وادار به پرسش از خود كند نه اين كه او را آرامش و تسكين بخشد.

منبع: http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1436765

مطالب مرتبط:

معرفی کتاب روان شناسی اخلاق

امعرفی کتاب جستارهایی در روان شناسی اخلاق
برنارد ويليامز
معرفی کتاب فلسفۀ اخلاق در قرن بیستم  


+ نوشته شده در دوشنبه دهم خرداد 1389ساعت 18:58 توسط عباس مهدوی |