کتاب ماه فلسفه  شماره ۷۰ تير ۱۳۹۲ حاوي ويژه‌نامه‌اي درباره اخلاق فضيلت است كه مقالات آن به شرح ذيل مي‌باشد:

روزالين هرست هاوس و اخلاق فضيلت 29-30داود قرجالوalternate text
اخلاق فضيلت 31-42روزالين هرست هاوس,هاشم قربانيalternate text
اخلاق فضيلت هنجاري 43-51روزالين هرست هاوس,مرتضي احمديalternate text
عمل فضيلت مندانه 52-56حسن شيخياني,روزالين هرست هاوسalternate text
توليد مثل و اخلاق 57-61روزالين هرست هاوس,زكيه احمدي فرalternate text
توقف و تاملي در كتاب در باب اخلاق فضيلت 62-64حجت اسدي ملكي,نافسيكا آتاناسوليسalternate text
نظريه فضيلت 65-73پريسا باغبان,گرگ پنس,نيلوفر نميرانيانalternate text

با تشكر از حميد رهنما جهت اطلا‌ع‌رساني.

+ نوشته شده در شنبه سی ام شهریور 1392ساعت 12:27 توسط عباس مهدوی |

Bioethics

------------

مطالب مرتبط:

جديدترين مدخل‌هاي اخلاق در دايرة‌المعارف استنفورد

+ نوشته شده در شنبه چهارم آذر 1391ساعت 18:46 توسط عباس مهدوی |

--------------

مطالب مرتبط:

اطلاعات حکمت و معرفت شماره 77 - ويژه فلسفه اخلاق2

دانلود مقالات اخلاق فن آوری اطلاعات در نشریه «اطلاعات حکمت و فلسفه»

+ نوشته شده در شنبه بیست و هفتم آبان 1391ساعت 22:10 توسط عباس مهدوی |

حكمت اخلاق


اخلاق از حوزه هايي است كه هم در زندگي شخصي افراد و هم در زندگي اجتماعي آنها حضور دارد. تعارضات اخلاقي درباره افعال مختلف همواره در مراحل مختلف زندگي شخصي و اجتماعي پديد مي آيد. از طرف ديگر معيار انجام هر كاري نزد انسان ها متفاوت است بعضي آن را عقل و بعضي ديگر پيامبران، مصلحان اجتماعي يا قانونگذاران مي دانند.
    لذا مفهوم «اخلاق» پرسش هاي پيچيده اي را به همراه مي آورد كه عبارتند از: اخلاق چيست؟ حوزه اخلاق فردي كجاست؟ به چه عملي اخلاقي مي گوييم؟ خير و نيك، شر و بد چيست؟ فلسفه اخلاق چيست؟ چه رابطه اي ميان حكم اخلاقي و فعل اخلاقي وجود دارد؟ مسائلي از اين دست، موضوع اين شماره از مجله اطلاعات حكمت و معرفت را در بخش دفتر ماه به خود اختصاص داده است. شماره «فلسفه اخلاق 2» كه دبيري آن را منيره پنج تني به عهده داشته است مشتمل بر مقاله هاي زير است:
    
    دفتر ماه
   فلسفه اخلاق در يك نگاه / گفت وگو با محسن جوادي، منيره پنج تني
    مک اينتاير در جست و جوي فضيلت/ گفت وگو با حميد شهرياري، علي بابايي
    فضيلت و اخلاق / تيج ليندبوم، ترجمه احمد قطبي
 عقل‏گرايي‏ اخلاقي / راس شافر لاندائو، ترجمه حسين عزتي
    رابطه دين واخلاق / هژير مهري
    اخلاق زمينه گرا و ويتگنشتاين متأخر / پي ير ميلي، ترجمه مرتضي افصحي
    نسبت اخلاق با ديگر دانش‌ها / ماجد فخري، ترجمه سيدباقر ابطحي
    
    ادب و هنر
    رمزشناسي رساله الطير / فاطمه سنقر كلايه
    يازده اشتباه رايج درباره هنر اسلامي (بخش اول) / اليور ليمن، ترجمه سيدجواد فندرسكي
    
    انديشه و نظر
    اسلام و ذهن و ضمير ايراني / ان شاءالله رحمتي
    تامل و نيايش روحاني / ترزا آويلايي، ترجمه بخشعلي قنبري
    «همدلي» يگانه پاية اخلاق شوپنهاور / محمد اصغري
    
    كتاب
    غوغاي وهم / سيدمسعود رضوي
    در آن است آنچه در آن است / گفت وگو با كريم زماني، منيره پنج تني
    معرفي كتاب خارجي
    
    منبع:  روزنامه جام جم، شماره 3505 به تاريخ 20/6/91، صفحه 8 (انديشه)

+ نوشته شده در چهارشنبه سوم آبان 1391ساعت 0:37 توسط عباس مهدوی |

رهسپاریم با ارسطو تا فضیلت

مهم‌ترین کتاب از مهم‌ترین فیلسوف جماعت‌گرا؛ السدیر مک‌اینتایر

«جماعت گرايي»، به گرايش فکري خاصي در فلسفه معاصر اطلاق مي‌شود که نقد مدرنيته و به طور خاص مدرنيته ليبرالي، به منزله‌ي نظريه سياسي مدرنيته را مدنظر قرار داده است. آنچه جماعت‌گرايان در برابر ليبراليسم بر آن تأکيد دارند، اصالت و ارزش جامعه در برابر فرد است. از جمله متفکران اصلی جماعت‌گرایی السدیر مک‌اینتایر است که شهرت خود را وامدار تلاش‌ها و مشارکت‌های‌اش در بحث‌های دو حوزه فلسفه اخلاق و فلسفه سیاسی معاصر است. السدیر مک‌اینتایر در ۱۲ ژانویه ۱۹۲۹ در گلاسکو زاده شد و تحصیلاتش را در انگلستان گذراند.

وی لیسانس خود را از وستفیلد کالج کویین‌مری لندن و فوق لیسانس خود را از دانشگاه منچستر گرفت. از ۱۹۵۱ کار تدریس را از دانشگاه منچستر آغاز کرد و در دانشگاه‌های آکسفورد، پرینستون، براندی، بوستون، دوک، و همچنین نتردام تدریس داشته ‌است. او مدتی نیز ریاست بخش شرقی انجمن فلسفی آمریکا را به‌عهده داشت. یکی از مهم‌ترین تلاش‌های فکری او که سبب آشنایی ایرانیان با او شد، نقد او بر فلسفه عدالت رالز است نقدی که می‌توان آن را نقد جماعت‌گرایی بر لیبرالیسم دانست. از مک‌اینتایر، پیش از این، کتابی درباره مارکوزه به ترجمه حمید عنایت، و کتاب‌های تاریخچه فلسفه اخلاق با ترجمه انشا‌الله رحمتی و کتاب سه تقریر رقیب در پژوهش اخلاقی با ترجمه حمید شهریاری منتشر شده است. اما مبالغه نخواهد بود اگر بگوییم مهم‌ترین اثر او کتاب «در پی فضیلت» است. کتابی که اخیرا به فارسی ترجمه و منتشر شده است.

چرا باید کتاب را بخوانیم

ایده اصلی جماعت‌گرایان به طور کلی و مک‌اینتایر به طور خاص، اخلاق عملی و نظری در جهان معاصر است. بر اساس تحلیل مک‌اینتایر، اخلاق در جهان امروز در وضعیت نابسامانی قرار دارد و دلیل عمده آن سیطره لیبرالیسم فردگرایانه است. راهی که مک‌اینتایر انتخاب می‌کند بازگشت به سنت ارسطویی است. اصل مدعای او در این زمینه در کتاب در پی فضلیت آمده است. اما جز این، کتاب حاصل تلاش مک‌اینتایر برای تجدیدنظر در کارهای قبلی خود است. همانطور که در مقدمه کتاب اشاره کرده است «پیدایش این کتاب نتیجه تفکر و تامل ممتد در باب عدم کفایت کارهای قبلی من در فلسفه اخلاق و نیز نتیجه ناخرسندی فزاینده در مورد برداشتی از فلسفه اخلاق است که حوزه‌ای مستقل و مجزا انگاشته می‌شود» (ص ۱۶). مک‌اینتایر می‌کوشد پلی بزند میان مضامین اصلی فلسفه اخلاق و پژوهش‌های اجتماعی: به نوعی گذار از فلسفه اخلاق به جامعه‌شناسی اخلاق.

تا پیش از این کتاب، مک‌اینتایر تا حد زیادی متاثر از فلسفه تحلیلی و روش جزئی‌نگر آن بود. روشی که بعدها مورد انتقاد خود او قرار گرفت. با خواندن آثار کسانی چون توماس کوون و ایمره لاکاتوش در باب فلسفه علم و معرفت‌شناسی، جهت‌گیری فکری خود را عوض کرد و متوجه مسایل اخلاقی و سیاسی مدرن شد از منظر لیبرالیسم مدرن از جایگاه نوعی ارسطوگرایی. از این منظر، مک‌اینتایر در کتاب در پی فضیلت در جست‌وجوی اخلاق فضیلت‌محور و توجیه آن است. کتاب را از منظر پروژه کلی مک‌اینتایر در حوزه اخلاق باید ادامه کتاب تاریخچه فلسفه اخلاق دانست که سعی کرده برخی خطاهای روش‌شناختی خود در آن کتاب را در کتاب دوم تصحیح کند.

چرا ممکن است از کتاب خوشتان نیاید

انتشارات سمت اغلب کتاب‌هایی با این وزانت را منتشر نمی‌کند. بنابراین ممکن است با دیدن کتاب دست و دلتان به خرید نرود. اما نکته دیگر توزیع کتاب است که احتمالا با توجه به ضعف تاریخی سمت، احتمالا جز در کتابفروشی خاص خود سمت نتوان کتاب را یافت.

در پی فضیلت

تحقیقی در نظریه اخلاقی

السدیر مک‌اینتایر

ترجمه: حمید شهریاری و محمدعلی شمالی

انتشارات سمت

۱۳۹۰

۴۶۶ صفحه / ۶۳۵ تومان

منبع:

سال دوم، شماره شانزدهم، آبان ۱۳۹۰

مطالب مرتبط:

گزارشي از كتاب «اخلاق دين‌شناسي» اثر ابوالقاسم فنایی

کتابِ « يك جهان: اخلاق جهاني شدن» نوشته پيتر سينگر

کتاب وضع بشر هانا آرنت

کتاب «فربه و نحيف؛ خاستگاه هنجارهاي اخلاقي» اثر مايکل والزر

+ نوشته شده در چهارشنبه هشتم شهریور 1391ساعت 3:3 توسط عباس مهدوی |

معرفت اخلاقي شماره 9

مطالعه بیشتر

-----------------

مطالب مرتبط:

معرفت اخلاقي شماره 8

معرفت اخلاقي شماره 7
نشریه معرفت اخلاقي شماره 6
فصلنامه معرفت اخلاقي شماره 5 منتشر شد
معرفت اخلاقي شماره 4

معرفت اخلاقي شماره 3
معرفت اخلاقي شماره 1
+ نوشته شده در چهارشنبه شانزدهم فروردین 1391ساعت 14:22 توسط عباس مهدوی |

1/ اخلاق فضيلت‏مدار    ...../  السدير مك اينتاير، ترجمه حميد شهريارى

فصلنامه نقد و نظر، مجله نقــد و نـــظر ـ شماره 13و14 ـ زمستان 76 و بهار 1377 - ويژه اخلاق و دين

2/ فضايل ................................................................../  ادموند پينكافس  ، ترجمه سيد حميد رضا حسنى ، مهدى على على پور 

نقد و نظر ـ  شماره 10 و 11

 3/  عدالت و فضيلت ................................................../   السدر مك اينتاير ، ترجمه مصطفى مليكان

 نقد و نظر ـ  شماره 10 و 11

4/ آکوئيناس «مدافع» ارسطو در نياز فضايل عقلي به جهت دهي فضايل اخلاقي

 ميانداري حسن

پژوهش هاي فلسفي - كلامي- شماره 1-2 (45-46)  پاييز و زمستان 1389

5/ حل تعارضات اخلاقي بر پايه اخلاق فضيلت

اكبري رضا

پژوهش هاي فلسفي - كلامي- شماره 4-3 (32-31)  بهار و تابستان 1386

6/ ايمان و فضايل اخلاقي

بداخشان نعمت اله

7/  ارسطو، هيوم و اخلاق فضيلت

خزاعی زهرا

انديشه ديني- شماره 14  بهار 1384

8/ تاثير فضايل و رذايل اخلاقي در معرفت الهي از ديدگاه ملاصدرا

 دانش جواد

پژوهشنامه فلسفه دين (نامه حكمت)- شماره 1 (پياپي 15)  بهار و تابستان 1389

9/ بررسي سه ديدگاه «اخلاق مبتني بر فضيلت، اخلاق مبتني بر عمل و اخلاق مكمل»

 صادقی مرضيه

 10/ اخلاق فضيلت مدار

 خزاعي زهرا

نامه مفيد- شماره 28 (فلسفه)  زمستان 1380

 11/ جايگاه فضيلت عدالت در نظام آكوئيناس

 صادقي مرضيه

نامه مفيد- شماره 30 (فلسفه)  تابستان 1381

12/ اخلاق فضيلت محور در رسانه (مطالعه موردي خبر و خبررساني)

 اكبري رضا,روحاني محمدرضا

اخلاق در علوم و فناوري- شماره 4-3  پاييز و زمستان 1387

13/ تأملي در فضايل اصلي چهارگانه با تأكيد بر ديدگاه غزالي / محسن جاهد / مجيد ملا يوسفي

معرفت اخلاقي شماره 7

14/ معیشت و فضیلت (بحثی در تفاعل توسعه و اخلاق)

عبدالکریم سروش

کیان 1374 شماره 25

15/ اخلاق مسأله محور

ادموند پینکافس / سیدحمیدرضا حسنی

ارغنون 1379 شماره 16

16/ «تناظر آرای افلاطون در علم النفس و علم الاخلاق و علم الاجتماع»«در باب فضایل اخلاقی»

حسن فتحي

علامه 1384 شماره 5

17/ برريسي نقد ارسطو از معادله سقراطي (فضیلت = معرفت)

حسن فرخنده

علامه 1385 شماره 12

: 18/ فضیلت مدنی وسعادت بشری

محمد كريمي زنجاني اصل

اطلاعات حکمت و معرفت 1385 شماره

19/ تبیین فضیلت از دیدگاه مکین تایر ‏

زهرا خزاعي

خردنامه صدرا  1382 شماره

------------------------------------

+ نوشته شده در یکشنبه نهم بهمن 1390ساعت 20:28 توسط عباس مهدوی |



منبع/انسان شناسي و فرهنگ

اخلاق در حوزة عمومی ، تأملاتی در باب ارزش‌ها و نهادهای دموکراتیک، علی میرسپاسی، تهران، ثالث، 1388

کتاب اخلاق در حوزه عمومی  نوشته علی میرسپاسی، به بررسی روند روشنفکری و تحولات آن در ایران با تاکید بر دوران معاصر اختصاص دارد. در زیر فهرست مطالب و مقدمه کتاب را می خوانیم.

فهرست

1388
فهرست
پیش‌گفتار    9
بخش اول: مفاهیم نظری
فصل اول: فضیلت و فرهنگ    17
بحثی دربارۀ روشنگری    17
دانشگاه و حوزۀ خصوصی    24
فصل دوم: اخلاق در حوزة عمومی    27
ارزش‌های روشنگری    28
صلح اجتماعی    28
اعتماد‌ورزی، امیدواری و مشارکت    30
عدالت و هم‌دردی و خیرخواهی    32
آینده‌نگری، ترقی‌خواهی و جهان‌وطنی    33
فصل سوم: بنیاد‌های اجتماعی دموکراسی    41
ازدواج ناموفق فلسفه و جامعه‌شناسی    45
وبر و مدرنیتۀ واقعاً موجود    47
اخلاق    54
تخیل جامعه‌شناختی    57
جهان فلسفه    62
فلسفه، اخلاق و امر روزمره    66
در دفاع از تخیل جامعه‌شناختی    72
بازار آشفتۀ دانشگاهی    74
امید و اخلاق اجتماعی    84
اصلاح و دموکراسی    87
امید و همبستگی    90
اخلاق و دموکراسی    93
بخش دوم: دولت، حوزة عمومی و حوزة خصوصی
فصل چهارم: ایمان کور به دولت مدرن    101
فصل پنجم: حوزة خصوصی و دشمنان آن    113
معنی و حدود حقوق خصوصی و فضا‌های آن    114
گفتمان‌های نظری دربارۀ حوزۀ خصوصی    116
بخش سوم: نقد روشنفکران
فصل ششم: سنت‌های روشنفکری و معضلات‌شان    129
روشنفکران حوزة عمومی در امریکا    140
فصل هفتم: حوزۀ خصوصی، زبان و روشنفکران    153
فصل هشتم: دشواری سکولاریسم و بحران روشنفکر دینی    167
خصلت ورتیگوی (سرگیجه‌آور) مدرنیته‌    168
فلسفة اصالت‌گرایی و نقد مدرنیتة سکولار    170
کیرکگور    172
هایدگر    173
هانری کربن    175
علی شریعتی    176
پیش‌‌فرض‌های نظری روشنفکران دینی در ایران‌    178
پرسش‌های پیش‌‌رو    184
فصل نهم: کارنامة اصلاحات    191
دگردیسی فکری اصلاح‌طلبان    196
اصلاح‌طلبی به مثابه مفهومی جامعه‌شناختی    198
نگاهی از درون به نظریۀ اصلاح‌طلبی    199
پیشرفت‌های نظری برنامۀ اصلاحات    201
گسترش جنبش اصلاحات    203
نهادینه‌کردن اصلاحات    203
نمایه اسامی    209
نمایه موضوعی    213
کتاب‌شناسی    231

 
پیش‌گفتار

تاریخ تجربۀ گرانمایۀ دموکراسی، یا به صورتی دقیق‌تر دموکراسی‌ها، روایت پیدایش زمینه‌های سیاسی و اجتماعی شرایطی است که در آن، امکان تحقق آزادی انسان فراهم شده و آدمی توانسته است در صلح و به دور از ترس و خشونت، بنا به وجدان شخصی یا باورهای فرهنگی و اخلاقی یا با پیروی از عقل و خیال و احساس، با دیگر هم‌نوعانش و نیز با نهادهای جامعه، رابطه برقرار کند. اما برای حفظ و توسعة این آزادی‌ها، لازم است شهروندان جامعۀ دموکراتیک، در مقام اعضای جامعۀ بزرگ‌تر، در امور و مسائلی که به سرنوشت همگان و چگونگی تعیین راه و روش (سیاست‌های) کلی و عمومی جامعه مرتبط است، مشارکت کنند و با همیاری و مساعدت دیگران، به گونه‌ای شفاف و در معرض نگاه عام و عموم، به حفظ و شادابی نهادهای عمومی دموکراتیک، یاری رسانند.
اموری را که در حیطة وجدان، ذوق، سلیقه و مسائل مرتبط با شغل و معیشت هستند، یعنی در حوزۀ خصوصی قرار دارند، نمی‌توان به کلیة شهروندان جامعه تعمیم داد و صواب و صلاح نیست که عموم از طریق بحث و گفت‌و‌گو یا رأی و حتی توافق جمعی، در این امور دخالت کنند. قبول استقلال حوزة خصوصی و قائل بودن به تمایز آن از حوزة عمومی و دخالت ناچیز دولت در این حوزه، امکان آزادی فرهنگی و دینی را در جامعه فراهم می‌آورد و به اموری که در این حوزه قرار می‌گیرند، نوعی امتیاز ویژه می‌بخشد. از این‌رو، امور «خصوصی» از طراوت و شادابی و آزادی بسیار برخوردار می‌شوند و عملاً جامعه این امکان را می‌یابد که رفتار و کنش شهروندانش «اخلاقی»‌تر شده و آن‌ها در شرایطی امیدوارتر و خرسنده‌تر و با برخورداری از سطح معاش بالاتر، زندگی کنند و خود و جامعه را سعادت‌مند بپندارند.
هدف اساسی دموکراسی، به منزلۀ سازمان اجتماعی و سیاسی ِآزادی‌خواهانه و مساوات‌طلبانه، گسترش و حفظ حقوق برابر شهروندان و مهیا کردن آن زمینه‌ها و شرایط اجتماعی و سیاسی‌ای است که به واسطة آن شرایط، همۀ شهروندان یک جامعه، در تعیین سرنوشت عمومی خود و کشورشان مشارکت کرده و از نقشی عادلانه و جدی برخوردار شوند. بدین‌سان، به جای ترس از قدرت و خشونت سیاسی، از طریق دخالت و مشارکت داوطلبانه در بحث و گفت‌وگو و مداخله در نهادهای دموکراتیک و عمومی کشور خود، به ساختن و آبادنی جامعه و ایجاد اخلاق عمومی بپردازند. چنین جامعه‌ای، در حد امکانات و ظرفیت‌هایش، بیان علمی فضیلت‌های مدنی است و کارکرد اساسی نهادهای اصلی آن، تحقق اجتماعی این ارزش‌ها در پهنة عمومی جامعه است.
منظور از اخلاق در این بحث، آن پدیده و کیفیت اجتماعی و نهادی است و نباید آن را با آنچه به «اخلاقیات» معروف است اشتباه گرفت. در جوامع دموکراتیک، اخلاق در دو حوزۀ متمایز از یکدیگر، تعاریف و کارکردهای متفاوت دارند: اخلاق در حوزۀ خصوصی یا اخلاقیات  و اخلاق در حوزۀ عمومی .  
ارزش‌ها و باورهای اخلاقی در حوزۀ خصوصی، عمدتاً یا ماهیتی شخصی و گروهی (گروه‌های غیر‌داوطلب و گروه‌های حاضر) دارند و  یا بیان‌کننده سنت‌ها، آیین‌ها و دستورات کیشی هستند. بنابراین، امور نسبی به حساب ‌آمده و بحث و قضاوت دربارۀ آن‌ها یا دربارۀ حقیقت این ارزش‌ها، در چارچوب تاریخی‌‌_ اعتقادی یا سلایق و باورهای فرهنگی اشخاص و گروه‌های ویژه صورت می‌گیرد. بحث و گفت‌و‌گو دربارۀ «بحران اخلاقی» و مسئله‌دار شدن ارزش‌ها و باورهای اخلاقی جامعه، هرچند بی‌ارتباط با واقعیت اجتماعی و معیشتی جامعه نیست، اما در نهایت بیان مشکلات فرهنگی و وضعیت نهادهای مرتبط با حوزۀ خصوصی است و به اموری مربوط می‌شود که در معرض توجه و تصمیم‌گیری جمعی نیست.
موضوع بحث این کتاب، که آن را «اخلاق در حوزة عمومی» تعریف کرده‌اند، بیش از این‌که دربارۀ باورهای اعتقادی افراد جامعه و رفتارها و کردارهای آن‌ها و معیارهای ارزشی و فرهنگی مرتبط با این رفتارها باشد، بیش‌تر دربارة سلامت یا بحران در نهادهای حوزة عمومی جامعه و کاستی‌های آن یا شادابی درونی ارتباط میان این نهادهای اجتماعی و سیاسی است. برخلاف تصور معمول، که بحران اخلاق در سطح اجتماعی را نشانۀ بی‌اعتقادی و بدکرداری شهروندان جامعه می‌پندارند، در این کتاب تأکید بر ارزش‌ها و باورهایی است که نهادهای اجتماعی و عمومی جامعه براساس آن خود را سامان داده‌اند و تأثیر آن‌ها در ذهنیت و رفتار اعضای جامعه، سبب ایجاد ذهنیت و رفتارهای دوگانه و فساد و فریب و نیرنگ می‌شود. بنابراین، برای اصلاح جامعه و بهبود روابط انسانی و دموکراتیک در نهادهای اجتماعی به کار می‌آید که خود، محصول و متأثر از ارزش‌ها و رفتار دموکراتیک شهروندانی مسئول و متعهد به وفاق اجتماعی و نیک‌پندار و نیک‌کردار است.
هدف نظری این کتاب، تبیین و توضیح مقوله‌هایی است که در حوزۀ نظریه‌های اجتماعی  قرار دارند. یعنی، مقوله‌هایی که صرفاً بر بحث‌های نظری و کلی تأکید ندارند و سعی می‌کنند بحث‌های نظری را در زمینه‌ای روشن و مشخص دربارۀ دموکراسی، به منزلۀ پروژه‌ای عملی، پیش نهند. به همین دلیل، تلاش فکری من در این کتاب بیش از هر موضوعی، بر روشن ساختن این امر متمرکز بوده است که حیطۀ دانش‌ها هم مانند امور سیاسی و فرهنگی، باید به گونه‌ای روشن و سنجیده فهمیده شود. اندیشیدن و تفکر، دنیایی بی‌انتها و پدیده‌ای خیالی و خلاق است، اما پدیده‌های سیاسی و اجتماعی، ماهیتی جامعه‌شناسانه، علّی و تجربی دارند. به سخن دیگر، باید پذیرفت میان تلاش شاعر یا نقاش در ابعاد زیباشناسانة جهان و زندگی، یا مشغولیت فیلسوف در جست‌و‌جوی مقولۀ «حقیقت» با تفکر جامعه‌شناس، که به اندیشیدن دربارۀ چگونگی تحقق علّی مقوله‌های نظری می‌پردازد، فرق است. درنتیجه، برخلاف هنر و فلسفه که پدیده‌هایی شخصی و متعلق به حوزۀ خصوصی و مستقل از حوزۀ عمومی و محدودیت‌های آن هستند، لازم است مسائل سیاسی و اجتماعی و از‌جمله اندیشۀ اجتماعی و پروژه‌های اجتماعی، دقیقاً به این علت که پیامدهای مهم عملی برای عموم دارند، در معرض قضاوت و گفت‌وگو باشند. بنابراین، موضوعات اخیر در حوزۀ «حقیقت» ایده‌آل‌های اخلاقی و اصالت‌گرایی جای نمی‌گیرد.
همان‌گونه که اندیشیدن و قضاوت دربارۀ یک اثر هنری، باید از منظری زیباشناسانه صورت بگیرد و قضاوت دربارۀ یک زیبایی با معیارهای علم عقلانی ناصواب است، بحث و گفت‌و‌گو دربارۀ مقوله‌های فلسفی نیز در محدودۀ اندیشیدن به مقوله‌های فکری و رابطۀ آن‌ها با یکدیگر صورت می‌گیرد. اما حوزه‌هایی که با نظریه‌های جامعه‌شناختی‌ __ و علوم اجتماعی به‌طور کلی __ مرتبط هستند. علی‌رغم این‌که در حوزۀ اندیشیدن دربارۀ مقوله‌های تئوریک و حتی گاه انتزاعی، قضاوت دربارۀ صدق و کذب آن‌ها نیازمند معیارهای این جهانی و تجربی و عملی است.
بنابراین، بحث اساسی من در این کتاب این است که دموکراسی پروژه‌ای جامعه‌شناسانه و مرتبط با حوزۀ عمومی است. این بحث، مبتنی بر این پیش‌فرض است که دموکراسی، یک «حقیقت فلسفی» نیست و نمی‌تواند باشد. شاید خصومت قدیمی و جدی بسیاری از فیلسوفان با دموکراسی، از همین ماهیت آن به منزلۀ پروژه‌هایی که نه کامل و نه اصیل است، ناشی شده باشد.
همکاران بسیاری مرا در ویرایش این کتاب یاری کرده‌اند که جا دارد از آن‌ها سپاسگزاری کنم:
علیرضا جاوید، دبیر بخش فلسفه و علوم اجتماعی انتشارات ثالث، با حوصله و اشتیاق فراوان همۀ فصل‌های این کتاب را با دقت مطالعه کرد. از مساعدت‌های ایشان و علاقه‌شان به انتشار این کتاب، بسیار سپاسگزارم.
متین غفاریان، وحید طلوعی و حامد یوسفی، ویرایش نهایی کتاب را  با دقت بسیار، به انجام رساندند. شایسته است از کوشش آن‌ها برای سامان‌دادن به زبان کتاب تشکر کنم. از انتشارات ثالث و مدیران محترم آن نیز که کمر همت به چاپ کتاب در زمینه‌های علوم انسانی و اجتماعی بسته‌اند تشکر می‌کنم و در این کار ارزشمند، برای آن‌ها آرزوی توفیق دارم.

علی میرسپاسی
تهران، اردیبهشت 1387

----------------------------

مطالب مرتبط: 

هنر و اخلاق، خوزه لوییس برموس

جامعه، هنر و اخلاق


+ نوشته شده در سه شنبه بیستم دی 1390ساعت 18:23 توسط عباس مهدوی |

به گزارش خبرنگار مهر، کتاب "در پی فضیلت: تحقیقی در نظریه اخلاقی" توسط دو تن از دانشجویان مصطفی ملکیان (محمد علی شمالی و حمید شهریاری) به فارسی برگردانده شده است. این کتاب را مصطفی ملکیان ویراستاری کرده است. کتاب "در پی فضیلت" تاکنون 176 بار در جهان انگلیسی زبان تجدید چاپ شده است. اين كتاب توسط انتشارات سمت روانه بازار شده است.

براي اطلاع بيشتر: اينجا

------------------------------


چاپ نخست كتاب «رابطه دين و اخلاق (بررسي ديدگاه‌ها در مناسبات دين و اخلاق)» نوشته سيدمحمد عالمي از سوي موسسه بوستان كتاب منتشر و روانه بازار نشر شد./

براي اطلاع بيشتر: اينجا

----------------------------------

چاپ نخست كتاب «مكتب‌هاي نسبي‌گرايي اخلاقي (از يونان باستان تا دوران معاصر)» نوشته مسلم محمدي از سوي موسسه بوستان كتاب منتشر و روانه بازار نشر شد. بحث از مكاتب نسبي‌گرا و نقد و بررسي آنها از نيازهاي فكري جدي جامعه امروزين است كه كتاب حاضر، عمده اين مكتب‌ها را جمع‌آوري کرده و به نقد و بررسي گذاشته است.

براي اطلاع بيشتر:  اينجا

------------------------------

كتاب «نردبان سعادت (برگرفته از معراج‌السعادة علامه ملااحمد نراقي)» نوشته سيد محمدرضا طباطبايي از سوي موسسه بوستان كتاب تجديد چاپ شد.-

براي اطلاع بيشتر: اينجا

-------------------------------

چاپ نخست كتاب «فارابي و راه سعادت (كاوشي در باب اخلاق فضيلت از نگاه فارابي)» نوشته ابونصر فارابي، به كوشش دكتر قاسم پورحسن و مقدمه و ترجمه از نواب مقربي، از سوي انتشارات بنياد حكمت اسلامي صدرا منتشر و روانه بازار نشر شد.-

براي اطلاع بيشتر: اينجا

-------------------------------

چاپ نخست کتاب «مطلق‌گرايي در اخلاق» نوشته سيدمحمد ميرهاشمي، تهيه شده توسط دانشگاه باقرالعلوم عليه‌السلام، از سوي موسسه بوستان كتاب منتشر و روانه بازار نشر شد.\

براي اطلاع بيشتر: اينجا

------------------------------

«نقد اخلاق» عابدالجابري به فارسي برگردانده شد. او در اين اثر، اخلاق را نزد يونانيان، ايرانيان و اعراب مقايسه و بررسي كرده است.*

براي اطلاع بيشتر: اينجا

------------------------------

احد فرامرزقراملكي «نظريه اخلاقي محمدبن زكرياي رازي» را در كتابي با همين عنوان تبيين و بررسي كرد. به اعتقاد وي، رازي نخستين انديشمندي است كه نظريه‌اي مدون در باب اخلاق ارايه داده است.-

براي اطلاع بيشتر: اينجا

-------------------------------

معاون فرهنگي انتشارات اميركبير از انتشار 10 عنوان كتاب در قالب مجموعه «حكمت و دين‌پژوهي» خبر داد و گفت: «نسبي‌گرايي اخلاقي» جديدترين عنوان اين مجموعه است كه به زودي منتشر خواهد شد.\

براي اطلاع بيشتر: اينجا

-------------------------------------

كتاب «گناه: تاملاتي روان‌كاوانه در باب اخلاق» ترجمه شد. اين اثر شرح جامعي بر سير تحولات نظري روان‌كاوان درباره مفهوم گناه است كه براي نخستين بار به طور جدي از سوي فرويد مطرح شد.-

براي اطلاع بيشتر: اينجا

---------------------------------

كتاب «اخلاق هنر از نگاه فارابي» نوشته شد. به گفته ناديا مفتوني، نويسنده اين اثر، مباحثي با عنوان فلسفه يا اخلاق هنر در آثار فارابي يافت نمي‌شود، اما او دغدغه مسايل هنري را داشت و مي‌توان با بررسي آثارش، به مطالب قابل توجهي در اين باره دست يافت.-

براي اطلاع بيشتر: اينجا

------------------------------------

+ نوشته شده در شنبه سوم دی 1390ساعت 19:46 توسط عباس مهدوی |




کتاب «اخلاق فضیلت» نوشتۀ سرکار خانم زهرا خزاعی توسط مؤسسه انتشارات حکمت به سال 1389 به زیور طبع آراسته گردید.
نگارنده در مقدمه: شاید در بین نظریه¬ های اخلاقی هیچکدام به پیچیدگی و گستردگی "اخلاق فضیلت" نباشد. "اخلاق فضیلت" نظریه ای هنجاری است که بر خلاف دو نظریۀ سودگرایی و وظیفه گروی، بر فضایل و منش اخلاقی تأکید دارد تا بر نتایج عمل یا وظیفه و قواعد اخلاقی.
این نظریه، که قدمت آن به لحاظ نظری به ارسطو برمی گردد و به لحاظ عملی به سقراط، پس از یک دوره فترت در عصر مدرن، در قرن بیستم با مقالۀ "فلسفۀ اخلاق مدرن" آنسکوم مورد توجه مجدد قرار گرفت. ناکارآمدی نظریه های اخلاقی رایج و جذابیت بحث از منش و فضایل اخلاقی، انگیزه و تعلیم و تربیت، از جمله عوامل گرایش به "اخلاق فضیلت" بود.
کتاب پیشرو در چهار فصل تنظیم شده است: تمایز نظریه های هنجاری، به انضمام تاریخچه و رویکردهای گوناگون اخلاق فضیلت در بخش اول؛ و دلایل برتری نظریۀ فضیلت از دیگر نظریه های هنجاری در ضمن اشاره به انتقادات وارد بر دو نظریۀ سودگروی و وظیفه گروی و برشمردن امتیازات اخلاق فضیلت بر دو نظریۀ رقیب، در بخش دوم مطرح شده است. در فصل سوم برای نمونه تعریف فضیلت از دیدگاه افلاطون، ارسطو، فیلیپا فوت، هیوم، پینکافس /+ و  مک اینتایر که فضیلت را ملکۀ عقلانی، نفسانی، انگیزشی، ملکۀ اصلاح گر و ... تلقی کرده اند، بیان و تفسیر شده است، و تعاریف دینی فیلسوفان مسلمان و مسیحی ارائه شده است. فصل چهارم به بررسی تبیین های گوناگون سعادت در نزد ارسطوییان و نوارسطوییان اختصاص یافته است. دیدگاه طبیعت گرایانۀ ارسطو، به انضمام تبیین های دینی، که در آثار افلاطون و فیلسوفان مسلمان و مسیحی در قالب مشاهدۀ مُثُل یا لقاء خداوند مطرح شده است، از مهمترین مباحث این فصل است. در بخش پایانی هم به برخی از مهم ترین انتقادات اشاره شد.

فهرست
:
فصل اول: تصویر اخلاق فضیلت: 1. جغرافیای اخلاق فضیلت، 2. اخلاق فضیلت در گذر تاریخ (دوران شکوفایی و اقتدار، دوران انزوا و افول، دوران احیاء و بالندگی) 3. تقریرهای اخلاق فضیلت (تقریر سعادت گرا، تقریر فاعل – مبنا، تقریر سکولار و دینی، تقریر کثرت گرا و محض، و اخلاق مراقبت تقریری دیگر از اخلاق فضیلت).
فصل دوم: تبیین اخلاق فضیلت: 1. ماهیت اخلاق فضیلت، 2. علل رویکرد به اخلاق فضیلت (نظریه های رقیب در سایه چند نقد کلی، و ضعف نظریه های رقیب از چشم انداز اخلاقی فضیلت: – بی انگیزگی و انگیزه نادرست، بی توجهی به منش اخلاقی و جهت های معنوی اخلاق، بی معنا بودن آرمان بی طرفی، قانون مداری و تحیر در مقام عمل، تحویل پذیری، اخلاق مراقبت و مشکل بی عدالتی، و بی مبنایی نظریه های رقیب -)
فصل سوم: تحلیل فضیلت
: 1. نگاهی گذرا به تاریخچۀ "arete" و "Virtue"  ("arete" در یونان هومری و مابعد آن، آغاز کاربرد "arete"، واژۀ "Virtue" در کتب الهی) 2. تفسیر فضیلت در آثار فیلسوفان (فضیلت: ملکۀ عقل، فضیلت: تعادل و ملکه ای برای رؤیت مثل، فضیلت: ملکۀ نفسانی...، فضیلت: ملکۀ اصلاحگر، فضیلت: ملکه ای برای تداوم زندگی، جست و جوی خیر و بقاء سنت اخلاقی، فضیلت: ملکۀ انگیزشی و کیفیت نفسانی، و فضیلت: ملکۀ نفسانی و دلیلی برای ترجیح)
فصل چهارم: تفسیر سعادت: 1. واژۀ سعادت (Happiness Euaiminia)، 2. سعادت در کاربرد متداول، 3.تفسیر فلسفی سعادت (لذت گرایی و نقد آن، اودایمونیا......).

مقالاتی از همین نوسینده  با موضوع اخلاق:
اخلاق فضيلت مدار
 ارسطو، هيوم و اخلاق فضيلت
ارزيابي اخلاقي دانشگاه مجازي
عقلانيت اخلاق
قديسان اخلاقي
اخلاق كاربردي: ماهيت، روش ها و چالش ها

---------------
مطالب مرتبط:
کتاب «از مسأله محوری تا فضیلت­ گروی نقدی بر تحویل گرایی در اخلاق»
«مابعدالطبیعه اخلاق: فلسفه فضیلت» اثر ایمانوئل کانت
کتاب «مبانی فلسفه اخلاق» نوشته رابرت ال. هولمز

+ نوشته شده در یکشنبه دهم مهر 1390ساعت 14:59 توسط عباس مهدوی |



کتاب «از مسأله محوری تا فضیلت­ گروی نقدی بر تحویل گرایی در اخلاق» اثر ادموند پینکافس، مقدمه، ترجمه و تعلیقات: سید محمدرضا حسنی/ مهدی علیپور (با مقدمه ای از: محمد لگنهاوسن) توسط دفتر نشر معارف در سال 1382 به زیور طبع آراسته گردید. این کتاب ترجمه ای است از Quandaries and Virtues against Reductivism in Ethics.

مترجمان محترم: کتاب حاضر در یک مقدمه و سه بخش تنظیم شده، و بدون احتساب مقدمه، دارای هشت فصل است:

بخش اول با عنوان «تحویل گرایی در نظریۀ اخلاقی» دارای سه فصل است:

1/ اخلاق مسئله محور؛

2/ شأن نظریه های اخلاقی رایج؛

3/ توان توجیهی نظریه های اخلاقی رایج.

بخش دوم با عنوان «به سوی یک نظریۀ اخلاقی تحویل ناگرا» نیز دارای سه فصل است:

4/ دو توفیق برای منون در تعریف فضایل؛

5/ دفاع از کمال گرایی؛

6/ آرمان های فضیلت و الزام اخلاقی.

و بخش سوم با عنوان «تعلیم و تربیت برای نیل به منش شایسته»، دارای دو فصل است:

7/ احتراز از تلقین اخلاقی؛

8/ در پی انسان شایسته.

بخش اول کتاب

در بخش اول، نویسنده تحویل گرایی را زیر سؤال می برد. وی در سه فصل این بخش، تمامی دیدگاه های هتجاری، مانند سودگرایی و غایت انگاری، وظیفه گرایی، قراردادگرایی و فضیلت محوری به معنای رایج آن را در باب صواب و خطای اخلاقی به اتهام تحویل گرا بودن نقادی می کند. پینکافس معتقد است: فروکاهش همۀ مسائل اخلاقی به یک یا چند اصل محدود، کاری ناصواب است؛ زیرا اگرچه گاهی این صواب لازم هستند، اما کافی نیستند.

نویسنده در فصل نخست این بخش، این دیدگاه را که موضوع اخلاق صرفاً ارائه راه حل­هایی است که با به کارگیری نظریۀ اخلاق برای حل مسائل و معضلات ارائه می شوند، مورد انتقاد قرار می دهد. به دلیل آنکه این نظریات شأن غایی اخلاق را رفع اوضاع و احوال مسأله آفرین می دانند. پینکافس آنها را «مسأله محور» می نامد. به نظر وی این نظریات هیچ توجه و نگاهی به فاعل اخلاقی و انگیزه ها، تمایلات، فضایل و در نهایت، ویژگی های شخصیتی و منشی او ندارند. به نظر پینکافس علت ایجاد چنین رویکردی در نظریات اخلاقی، احساس ضرورت ایجاد نوعی اخلاق همگانی است. اما به نظر او، اگر ما یک اخلاق همگانی ایجاد کنیم، چنین اخلاقی مختص انسان کلی و انتزاعی خواهد بود؛ انسانی که فاقد هرگونه هویت خاص اخلاقی است.

در فصل دوم این بخش، پینکافس نقد دیگری بر نظریه های اخلاقی رایج وارد می کند که اگرچه ارتباط نظریه های اخلاقی تحویل گرا با مسائل اخلاقی این است که این نظریه ها برای حل مسائل اخلاقی به کار می روند، اما نکتۀ مهم این است که مسائل اخلاقی مستقل از نظریه های اخلاقی وجود دارند و این گونه نیست که توسط این نظریه ها تعریف شوند. در نتیجه از نظر وی وظیفه و شأن نظریه های اخلاقی تعیین محدودۀ مسائل اخلاقی نیست، و مسألۀ اخلاقی را نه با توجه به یک نظریۀ اخلاقی، بلکه با توجه به ملاک ها و آرمان هایی که افراد دارند، می توان تعریف کرد.

در سومین فصل از بخش اول کتاب، پینکافس ضمن بیان بدیهی نبودن ملاک هایی که نظریات اخلاقی برای اخلاقی بودن یک فعل، بدیهی فرض می کنند، نتیجه می گیرد که در قبال شک گرایی نسبت به این نظریات، تنها راه اثبات این ملاک ها این است که آنها را به بدیهیات اخلاقی ارجاع دهیم.

بخش دوم کتاب

این بخش، که «به سوی اخلاقِ فضیلتِ تحویل ناگرا» نام دارد، دارای سه فصل است در فصل اول این بخش، به تعریف فضیلت می پردازد. در این فصل، تعاریفی که فضیلت را به «ملکات»، «ملکات انگیزشی»، «عادات و مهارت ها»، «استعدادهای ذاتی» و «کیفیاتی که نمی توان به فراتر از آنها دست یافت»، تعریف کرده اند، مورد بررسی و نقد قرار گرفته است.

در دومین فصل بخش دوم، وی به تبیین دیدگاه خویش در معیار صواب و خطا در احکام اخلاقی می پردازد.به نظر می رسد این فصل به همراه فصل دوم (اخلاق مسئله محور) و فصل نهم ( در پی انسان شایسته) از مهم ترین فصول کتاب باشند. عنوان این فصل «دفاع از کمال گرایی» است. به نظر وی فضیلت محوری از نوع کمال گرایی قابل دفاع است. در قرائت پینکافس، فضیلت محوری نوعی کمال گرایی است، که کمال در خود فضیلت ها نهفته است و اخلاقی بودن یا توجیه اعمال و احکام اخلاقی به واسطۀ ملاحظات فضیلت مندانه ای است که در درون آن وجود دارد، نه به خاطر غایت یا نتیجۀ دیگری در بیرون اخلاق همچون سودگرایان که غایت «ایجاد بیشترین سود» را معیار قرار داده اند، و نه به خاطر «وظیفه یا الزام»، آن گونه که کانتی ها به آن تمسک می جویند.

به طور کلی دیدگاه پنکافس دارای دو جزء است:

1/ فضیلت محوری: فضیلت محور در نظر وی، عبارت است از اینکه «هنگام سخن گفتن و اندیشیدن دربارۀ آنچه باید انجام داد، ملاحظۀ خاصی وجود دارد که بر مقبولیت اخلاقی حاکم است؛ ملاحظه ای که به فضایل و رذایل مرتبط است.» وی نام این ملاحظات را به اختصار، «ملاحظات فضیلت مندانه» می نهد: هر روش خاص عملی یا هر خط مشی خاصی اغلب با اوصافی همچون مهربان، بزدل، بی رحم و مانند آن و متضادهای آن اوصاف تعیین و توصیف می شوند. این اوصاف مجموعه عظیمی از ملاحظات را پدید می آورند که وی این مجموعه را مجموعه ملاحظات فضایل و رذایل می نامد؛ زیرا هر یک از اینها به ویژگی خاصی از عمل یا خط مشی اشاره دارد. به نظر وی ملاحظات فضیلت مندانه تعیین کننده یا توجیه کنندۀ مقبولیت های اخلاقی اند. اینها شامل انگیزه های عامل، شرایط او و حالات خاص عمل هم می شوند.

2/ کمال گرایی: کمال گرایی در عمومی ترین شکل آن می گوید روی هم رفته، پذیرش یا عدم پذیرش نهایی یک عمل یا سیاست باید از طریق میزان مطابقت آن عمل با سیاست یا معیارهای فضیلت تعیین شود. از اینرو، چون ملاحظات فضیلت مندانه مقبولیت اخلاقی را تعیین می کنند، خود دیدگاهی کمال گرایانه هستند، اگرچه ممکن است عمومی ترین شکل دیدگاه کمال گرایی اخلاقی نباشند.

در سومین فصل این بخش، نویسنده به بحث تعارض آرمان های فضیلت و الزام اخلاقی می پردازد. پینکافس در مسائل اخلاقی معتقد به «ملاحظات فضیلت مندانه» است که مربوط به آرمان ها فردی و ناپایدارند. اغلب نتیجه گرایان، قاعده گرایان و قراردادگرایان توسل به آرمان های شخصی را در اخلاق زیر سؤال می برند زیرا اولاً، این آرمان ها فردی و ناپایدارند. ثانیاً، این آرمان ها شخصی و غیر الزامی اند، در حالی که وظایف حقیقی اخلاقی همه الزامی اند. ثالثاً، ملاحظات مربوط به آرمان های شخصی، همه خودگرا هستند، در حالی که ملاحظات واقعی اخلاقی دیگرگرا هستند. نویسنده در این فصل به پاسخ به این اشکالات می پردازد.

بخش سوم کتاب

عنوان بخش سوم «تعلیم و تربیت به منظور نیل به منش شایسته» است. نویسنده در فصل هفتم، تحت عنوان «اجتناب از تلقین اخلاقی»  تلقین اخلاقی را زیر سؤال می برد و معتقد است تلقین اخلاقی به هیچ رو، خواه از طریق «شست و شوی مغزی» یا از طریق «اهتدا و آشناسازی جهت دار» مطلوب نیست.

نویسنده در فصل هشتم، به عنوان «در پیِ انسان شایسته»، دقیقاً به این مسأله می پردازد که معنای انسان شایسته چیست؟

ادموند ال. پینکافس (Edmund l. Pincoffs)

وی در 1919 در شیکاگو به دنیا آمد و در سال 1941 از دانشگاه کارولینای شمالی مدرک کارشناسی خود را دریافت کرد. در سال 1957 دکترای خود را از دانشگاه کرنل گرفت. وی از سال 1959 تا 1965 به عنوان استاد در تگزاس در سطوح کارشناسی تا دکتری دروس فلسفۀ تحلیلی، فلسفۀ اجتماعی و سیاسی، فلسفۀ اخلاق، فلسفۀ حقوق، فلسفۀ تعلیم و تربیت و تاریخ فلسفه تدریس می کرد و پس از بازنشستگی از سال 1989 تا 1991 که در شهر آستین ایالت تگزاس فوت کرد، عنوان استاد افتخاری آن دانشگاه را داشت.

     ----------------------
مطالب مرتبط:
کتاب «اخلاق» نوشتۀ جورج ادوارد مور
کتاب مبانی اخلاق، نوشتۀ جورج ادوار مور
کتاب «مسائل اخلاقی» نوشتۀ مایکل پالمر
کتاب «نگاهی به فلسفۀ اخلاق در سدۀ بیستم»
بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق اثر ایمانوئل کانت 
«مابعدالطبیعه اخلاق: فلسفه فضیلت» اثر ایمانوئل کانت 
نقد عقل عملی
«اخلاق بدون هستی شناسی» اثر هیلاری پاتنم
+ نوشته شده در سه شنبه هجدهم مرداد 1390ساعت 3:4 توسط عباس مهدوی |



کتاب «مابعدالطبیعه اخلاق: فلسفه فضیلت» اثر ایمانوئل کانت، ترجمۀ منوچهر صانعی دره بیدی در سال 1379 منشر شد و در سال 1388 به چاپ سوم رسید. این کتاب ترجمه ای است از جلد دوم کتاب:
The Metaphysics of Morals (Die Metaphysik der Sitten, 1797).
مترجم محترم: کانت کتابی به نام مابعدالطبیعۀ اخلاق دارد شامل دو جزء یا دو باب: باب اول آن به نام «اصول اولیۀ مابعدالطبیعی تعلیم حق» که ما در این مقدمه برای رعایت اختصار آن را «فلسفۀ حقوق» می نامیم؛ و باب دوم به نام «اصول اولیۀ مابعدالطبیعی تعلیم فضیلت» که ما از آن به «فلسفه فضیلت» نام خواهیم برد. کانت در باب اول می کوشد اصول حقانی و مبانی حقوق را از عملکرد و ساخت عقل عملی استنتاج کند و در باب دوم سعی او این است که مبانی فضیلت را به همان شیوه از عقل عملی به دست آورد. روش کانت در تحریر مطالب کاملاً استنتاجی است؛ اما مضامین مورد بحث در این کتاب (در هر دو باب آن) نشان می دهد که از تاریخ فلسفۀ غرب و سنت های فلسفی پیش از خود بی تأثیر نمانده است. کانت در «فلسفه فضیلت» کوشیده است مبانی عقلانی فضیلت اخلاقی را بیان کند. کتاب فلسفۀ فضیلت شامل یک مدخل و دو باب است. در باب اول تحت عنوان شناخت عناصر عقلانی اخلاق، از تکلیف و رابطۀ آن با فضیلت بحث می کند. این باب قسمت اعظم حجم کتاب را به خود اختصاص داده است. باب اول شامل دو قسمت است:
قسمت اول تکالیف انسان نسبت به ذات خود سخن می گوید و مهمترین بخش کتاب را تشکیل می دهد. در قسمت دوم از تکالیف انسان نسبت به دیگران سخن رفته است. در باب دوم که حجم کمی از کتاب را اشغال کرده است کانت از روش تعلیم و تربیت سخن می گوید. مدخل نسبتاً مفصل کتاب شامل بحث دشوار و پیچیده ای است در مورد مفاهیم عمومی اخلاق، نسبت اخلاق به حقوق، جایگاه اخلاق در حوزۀ عقل عمومی و نسبت فضایل و حقوق به ارادۀ انسان.
چهار نظریه در مورد فضیلت:
1/ نظریۀ سقراطی افلاطون و ارسطو
؛ به این عنوان که فضیلت حد وسط بین افراط و تفریط در ارضای تمایلات نفسانی و به کار انداختن قوای نفس است. در این نظریه فضایل چهارگانۀ حکمت و شجاعت و عفت و عدالت در تمام فلسفۀ قدیم و قرون وسطی، فلسفۀ اخلاق رسمی و متعارف را تشکیل می داد. فضایل اخلاقی در این نظریه از تکامل طبیعت حیوانی انسان برخاسته است و کانت اساس آن را باطل می داند.
2/ نظریۀ رواقی فضیلت
؛ بدین مضمون که فضیلت عبارت است از مطابقت افعال با قانون طبیعی یا نظام ضروری طبیعت. در این نظریه انسان پاره ای از طبیعت تصور شده است و خاصیت ناتورالیستی فلسفۀ ارسطو در اینجا قوی تر است. به این عنوان که هیچ مرزی بین قوانین انسانی (اخلاق) و قوانین طبیعی وجود ندارد.
3/ نظریۀ کلام حاکم بر فرهنگ قرون وسطی
؛ بدین مضمون که فضیلت عبارت است از مطابقت فعل با فرمان خداوند از طریق معیارهای کتاب مقدس. این دیدگاه از هر جهت در مقابل دیدگاه های ارسطویی و رواقی بود. در آرای پیشین فضیلت از طبیعت انسان استنتاج می شد اما در اینجا پدیده ای الهی بود. معیار فضیلت در اینجا از آسمان نازل شده است و شرایط طبیعی زندگی انسان معیار فضیلت نیست. فضیلت بنابر این نظریه چیزی نیست که طبیعت انسان اقتضا می کند بلکه چیزی است که خدا بدان حکم کرده است. معیار حکم خدا در این نظریه کتاب مقدس بود با تفسیر دستگاه روحانیت (کلیسا).
4/ رأی کانت در باب فضیلت
؛ از نظر کانت فضیلت عبارت است از ادای تکلیف یا فعل مطابق تکلیف. اما صرف مطابقت با تکلیف برای تحقق فضیلت کافی نیست بلکه نیت فاعل باید فقط ادای تکلیف باشد و هیچ عالم و انگیزۀ دیگری در آن دخالت نداشته باشد.
کانت در دفتر اول از قسمت اول از باب اول کتاب، پس از ذکر مقدمۀ مفصلی در مورد مباحث عمومی اخلاق در دو فصل از تکالیف کامل انسان نسبت به ذات خویش سخن می گوید. در فصل اول تکلیف انسان نسبت به ذات خویش به عنوان یک حیوان مطرح است. در اینجا سه تکلیف وجود دارد و در مقابل هر تکلیفی رذیلتی:
الف) تلکیف صیانت ذات که رذیلت مقابل آن، خودکشی است.
ب) تکلیف حفظ نوع که رذیلت مقابل آن استعمال غیر طبیعی قوای جنسی است.
ج) تکلیف حفظ قوای حیاتی که رذیلت مقابل آن افراط در خوردن و نوشیدن است.
در فصل دوم از تکالیف انسان به عنوان یک موجود اخلاقی (و نه فقط یک حیوان) سخن می گوید: اساس تکلیف عبارت است از حفظ شرافت اخلاقی انسان به عنوان یک موجود آزاد. رذایل مقابل این تکلیف عبارت است از: دروغ، بخل (حرص) و تواضع کاذب (چاپلوسی). سپس در ادامۀ فصل سه بخش فرعی عنوان کرده است:
در بخش اول از وجدان به عنوان قاضی فطری و درونی افعال اخلاقی سخن می گوید. در بخش دوم از اولین فرمان تکلیف اخلاقی سخن می گوید به این عنوان که: خودت را بشناس.
موضوع قسمت اول باب اول کتاب تماماً تحقیق در تکالیف انسان نسبت به ذات خویش است و این قسمت پر حجم ترین بخش کتاب است. از اینجا می توان نتیجه گرفت که غایت اخلاق خودسازی و رساندن ذات خویش به کمال اخلاقی شایستۀ انسان است. مباحث این دفتر به دو بخش تقسیم شده است. در بخش اول سعی و کوشش انسان برای تکامل قوای طبیعی خود به عنوان یک تکلیف مورد بحث واقع شده است. انسان مکلف است قوای بدنی و ذهنی و روحی خود را تقویت کند.کانت قوای طبیعی انسان را به سه بخش بدنی، روحی و ذهنی تقسیم کرده است. در بخش دوم از رشد و تکامل اخلاقی به عنوان تکلیف سخن رفته است.
قسمت دوم از باب اول شاملی دو فصل است. موضوع فصل اول تکالیف انسان نسبت به دیگران است و از دو بخش تشکیل شده است. در بخش اول از دوستی و در بخش دوم از تکالیفی سخن رفته است که در مقابل صفات شایستۀ افراد دیگر بر دوش انسان است. از این قبیل است تواضع و احترام متقابل. موضوع فصل دوم تکالیف متقابل افراد نسبت به موقعیت های خاص اجتماعی آنهاست.
در باب دوم کتاب که موضوع آن روش تعلیم و تربیت است شامل دو بخش و یک ضمیمه است به عنوان نتیجۀ بحث. در بخش اول این باب روش تعلیم و تربیت و در بخش دوم ریاضت اخلاقی مورد بحث واقع شده است.
فهرست مطالب:
مقدمه مترجم / درآمد / مدخل تعلیم فضیلت
باب اول: در تعلیم عناصر اخلاقی
قسمت اول: تکالیف نسبت به خود به طور کلی
دفتر اول: تکالیف کامل در قبال خویش
فصل اول: تکالیف انسان به عنوان یک موجود حیوانی / فصل دوم: تکالیف انسان به عنوان یک موجود اخلاقی
بخش اول: تکلیف انسان به عنوان فاضی فطری / بخش دوم: اولین فرمان هر تکلیفی نسبت به خود / بخش فرعی: ایهام تفکر در مفاهیم اخلاقی
دفتر دوم: تکالیف ناقص انسان نسبت به خویش
بخش اول: تکالیف انسان در مورد رشد طبیعی خویش / بخش دوم: تکلیف انسانی در مورد تعالی کمال اخلاقی خویش
قسمت دوم: تکالیف فضیلت در قبال دیگران
فصل اول : تکالیف ما در قبال دیگران به عنوان صرفاً انسان
بخش اول: دوست داشتن افراد دیگر / بخش دوم: تکالیف ناشی از حرمت انسان ها
فصل دوم: تکالیف اخلاقی انسان ها نسبت به یکدیگر به لحاظ موقعیت هایشان
باب دوم: در تعلیم روش اخلاق
بخش اول: تعلیم اخلاق / بخش دوم: ریاضت اخلاقی
نتیجه: تعلیم دینی خارج از فلسفۀ اخلاق است.
------------------------------------------------------------
متن کتاب:

The metaphysics of morals

[PDF] از lulu.com 
 -----------------------------------------------------------
مطالب مرتبط:
فلسفه اخلاق کانت
فلسفه اخلاق کانت (2)
بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق اثر ایمانوئل کانت
کتاب «نقد عقل عملی» اثر ایمانوئل کانت

+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و سوم تیر 1390ساعت 17:47 توسط عباس مهدوی |



کتاب «بصیرت اخلاقی» نوشته دیوید مک ناوتن، ترجمۀ محمود فتحعلی توسط انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در سال 1380 منتشر شد و در سال 1386 به چاپ دوم رسید. این کتاب ترجمۀ Moral Vision: An introduction to Ethics / David Mc Naughton است.

لازم به ذکر است که از همین کتاب ترجمه دیگری نیز در بازار نشر موجود است به نام «نگاه اخلاقی، درآمدی به فلسفه اخلاق» که به قلم حسن میانداری در سال 1383 به ترجمه رسید و توسط انتشارات سمت به چاپ رسید.

نگارنده کتاب پیشرو را کتابی می داند که به دو دیدگاه کاملا متضاد دربارۀ اخلاق می پردازد. در یک طرف به دیدگاه غیر شناخت گرایی می پردازد. طرفداران این دیدگاه مدعی اند که ما در جهانی زندگی می کنیم که هیچ ارزش عینی وجود ندارد. در نتیجه تصورات ما از ارزش اخلاقی بدین نحو است که چون ما مخلوقاتی با احساسات، امیال و نیازها هستیم، نسبت به پاره ای از اعمال واکنش مطلوب و نسبت به پاره ای دیگر واکنش نامطلوب نشان می دهیم. بنابراین، سرچشمه ارزش در وجود خود ماست.
در برابر این دیدگاه غیر شناخت گرایی، واقع گرایی اخلاقی وجود دارد که بر آن است که ارزش های اخلاقی را باید در جهان خارج یافت، و حقایق اخلاقی وجود دارند و ما می توانیم آنها را کشف کنیم، و بر خلاف ادعای غیرشناخت گرایان، درستی و نادرستی اخلاقی یک چیز آن گونه که غیر شناخت گرایان می گویند به چگونگی احساس ما دریارۀ آن بستگی ندارد.
این کتاب را می توان در ردیف کتاب های مربوط به فرااخلاق طبقه بندی کرد.

فهرست مطالب(بر اساس ترجمه نخست):

فصل اول: اخلاق؛ جعل یا کشف، به مباحث توجیه و صدق، واقع گرایی اخلاقی، غیرشناخت گرایی اخلاقی، آزادی اخلاقی و معنای زندگی، واقع گرایی و غیرشناخت گرایی و سنت اخلاقی، و اخلاق و نظریۀ اخلاق اختصاص دارد.

فصل دوم: خطوط کلی غیرشناخت گرایی اخلاقی، با مباحث واقعیت و ارزش، چهار نقد بر غیرشناخت گرایی، تبیین عمل و انگیزه، زبان اخلاق، حقیقت، توجیه و شک گرایی، و غیره سروکار دارد.

فصل سوم: خطوط کلی واقع گرایی اخلاقی، به مباحث فرض واقع گرایی، واقعیت اخلاقی، انگیزه اخلاقی، حقیقت و معنا، مشاهده، توجیه، و علم واقعیت می پردازد.

فصل چهارم: غیرشناخت گرایی، تحولات بیشتر، به مباحث تشبیه ادراک حسی، درک واقعیت مطلق، صفات اخلاق به مثابه کیفیات ثانویه، انگیزه و دیدگاه اصلاح شده، و غیره اختصاص دارد.

فصل پنجم: واقع گرایی و واقعیت، به مباحث واقعیت محض، واقعیت مطلق، ادراک و واقعیت، تبیین و فرافکنی، و واقعیت مستقل از ذهن می پردازد.

فصل ششم: جایگاه بحث یا گزارش ضمنی، با مباحث واقع گرایی و نظریه خطا، نظریه غیرواقع گرایی درباره صفات اخلاقی، انتخاب نظریه اخلاقی سرکار دارد.

فصل هفتم: انگیزۀ اخلاقی، به مباحث دفاع از نظریۀ باور – میل، تفسیر ناشناخت گرایانه از میل، حجیت الزامات اخلاقی، فضیلت اخلاقی می پردازد.

فصل هشتم: ضعف اخلاقی به مباحث ضعف اخلاقی، ضعف اراده، ضعف و نظریۀ باور - میل، نظریه غیرشناخت گرایی و ضعف اخلاقی، نظریه های شناخت گرایانه در باب انگیزه و ضعف اخلاقی، و غیره اختصاص دارد.

فصل نهم: گرایش به ضد اخلاق و شرارت، به مباحث چرا گرایش به ضد اخلاق، تهدیدی برای نظریۀ درون گرایی است، نظریل درون گرایی و گرایش به غیر اخلاق، نظریه درون گرایی و شرارت، و غیره می پردازد.

فصل دهم: واقع گرایی اخلاقی و تنوع اخلاقی، با مباحث اختلاف و شک گرایی، جهان های اجتماعی، جزئی گرایی و توجیه، بصیرت و تساهل، و غیره سروکار دارد.

فصل یازدهم: نظریۀ غیرشناخت گرایی و نظریۀ سودگرایی، به مباحث فلسفه اخلاق و نظریۀ اخلاقی، نظریه سودگرایی، نظریه سودگرایی و نظریۀ ناظر آرمانی، سازگاری و نظریۀ سودگرایی، و غیره می پردازد.

فصل دوازدهم: دورنمای شبه واقع گرایی، با مباحث شبه واقع گرایی، نظریه شبه واقع گرایی موردِ دفاع قرار گرفته، پاسخ واقع گرایانه، و غیره سروکار دارد.

فصل سیزدهم: اصول یا نظریه جزئی گرایی، به مباحث نقش اصول اخلاقی، تعارض اخلاقی، جزئی گرایی و وظایف اولیه، و غیره اختصاص دارد.
--------------------------------------------------------

 

دیوید مک ناوتن استاد دانشگاه آکسفورد.



------------------------------------------------
مطالب مرتبط:

کتاب «مسائل اخلاقی» نوشتۀ مایکل پالمر

کتاب «فلسفۀ اخلاق» نوشتۀ ویلیام کی. فرانکنا

معرفی کتاب درآمدی جدید به فلسفۀ اخلاق

کتاب «نگاهی به فلسفۀ اخلاق در سدۀ بیستم»

معرفی کتاب فلسفۀ اخلاق در قرن بیستم

کتاب «زبان اخلاق» نوشتۀ ریچارد مروین هیر

کتاب «تاریخ فلسفه اخلاق غرب» ویراستۀ لارنس سی. بکر.

کتاب «مبانی فلسفه اخلاق» نوشته رابرت ال. هولمز

کتاب «داوری اخلاقی، فلسفۀ اخلاق چیست؟» نوشتۀ هکتور زاگال – خوزه گالیندو

 کتاب «فلسفه اخلاق» ویراسته پل ادواردز
   

+ نوشته شده در دوشنبه سیزدهم تیر 1390ساعت 22:6 توسط عباس مهدوی |

کتاب «مبانی فلسفه اخلاق» نوشته رابرت ال. هولمز و ترجمۀ مسعود علیا توسط انتشارات ققنوس در سال 1382 منتشر شد و در سال 1389 به چاپ دوم رسید.

این کتاب ترجمه ای است از Basic moral philosophy. نگارنده غرض اصلی این کتاب را آشنا کردن نوآموزان اخلاق با مهم ترین موضوعات، مفاهیم و نظریه های فلسفه اخلاق در مغرب زمین می داند. در این کتاب دانشجویان با برخی از مهم ترین کارهایی که در سنت غرب در زمینۀ فلسفه اخلاق صورت گرفته است آشنا می شوند.
این کتاب در پنج بخش (چهارده فصل) تنظیم شده است که فصل اول آن به مباحث مقدماتی فلسفه اخلاق اختصاص دارد. و بقیه فصول آن را به ترتیب می توان در اخلاق هنجاری (فصل دوم ، سوم و نهم)، اخلاق فضیلت، فرا اخلاق، و اخلاق اگزیستانسیالیسم خلاصه کرد.

فهرست مطالب

بخش اول: موضوعات فلسفه

فصل اول، ماهیت اخلاق، به مباحث چرا فلسفه مطالعه می کنیم، سرچشمه های اخلاق، عمل ارزشگذاری، داوری های ارزشی و داوری های تجویزی، و  داوری های هنجاری و داوری های توصیفی، می پردازد.

فصل دوم، نظریه های حسن و قبح، با مباحث قانون پرستی اخلاقی و جزئی نگری اخلاقی، نسبت خیر و درستی اخلاقی، نظریه های اخلاقی ارزش نگر و تکلیف نگر، نظریه های نتیجه گرا و نظریه های تکلیف نگر نانتیجه گرا، و اخلاق کبیر و اخلاق صغیر، سروکار دارد.

بخش دوم: اخلاق مبتنی بر فضیلت

فصل سوم، فضیلت در فلسفه باستان، به اقسام فضیلت، افلاطون و شخص فضیلت مند، ارسطو و ملکات فاضله، حد وسط، تکلیف نگری ارسطو، و تقدم اخلاق مبتنی بر کردار بر اخلاق مبتنی بر فضیلت، اختصاص دارد.

فصل چهارم، فضیلت و سعادت، به مباحث دیدگاه افلاطون و ارسطو دربارۀ لزوم فضیلت برای نیل به سعادت، کمال گرایی و خیر اعلا، آگوستین و دوام خیر، و آیا فضیلت اخلاقی مطلوب است، می پردازد.

بخش سوم: اخلاق مبتنی بر کردار

فصل پنجم، خودمحوری و روان شناختی، با مباحث آیا تنها خیر خویش را بجوییم، سه ایراد بر خودمحوری اخلاقی، ماهیت تناقض آمیز خودمحوری اخلاقی، خودمحوری روان شناختی در انگیزه های آدمی، و نقدی بر خود محوری روان شناختی، سروکار دارد.

فصل ششم، نظریۀ فرمان امر الهی، به قضیۀ ابراهیم و اسحاق، دیدگاه یونانی و مسیحی دربارۀ طبیعت شر، فرمان های خداوند از منظر دین یهود، مسیحیت و اسلام، نسبت میان اراده خداوند و حسن و قبح، و غیره......، اختصاص دارد.

فصل هفتم، اخلاق مبتنی بر قانون طبیعی، به اخلاق و طبیعت، اخلاق مبتنی بر قانون طبیعی در رواقی گری، اخلاق مسیحی مبتنی بر قانون طبیعی، مسائل فراروی اخلاقِ مبتنی بر قانون طبیعی: همجنس گرایی و آزار جنسی، و غیره...، اختصاص دارد.

فصل هشتم، مکتب کانت، به اراده خیر، مفهوم تکلیف، اصول عینی و اوامر مشروط، اصول شخصی یا ضوابط، و غیره ....، می پردازد.

فصل نهم، نتیجه گرایی، با نتیجه گرایی تکلیف نگر، سودنگری، سودنگری ناظر به عمل و سودنگری ناظر به قاعده، و غیره....، سروکار دارد.

فصل دهم، عدالت، از اندیشۀ عدالت، عدالت توزیعی، سه تلقی از عدالت توزیعی، و گذار به فرا اخلاق بحث می کند.

بخش چهارم: دو منظر فرا اخلاقی

فصل یازدهم، نسبی نگری اخلاقی، از نسبی نگری اخلاقی چیست؟، عام نگری و مطلق انگاری، نسبی نگری و تمایز میان «است» و «باید»، و غیره ...، بحث می کند.

فصل دوازدهم، آیا می توان اصول اخلاقی را توجیه کرد، از شهود باوری فلسفی، طبیعت گرایی اخلاقی، میثاق باوری، راولز و وضعیت نخستین، و غیره ...، بحث می کند.

بخش پنجم: جریان های نوظهور در عرصۀ اخلاق

فصل سیزدهم، تصمیم شخصی در اخلاق مبتنی بر وضعیت، اگزیستانسیالیسم و اخلاق مبتنی بر مراقب، به رد اخلاق سنتی، اخلاق مبتنی بر وضعیت، اخلاق اگزیستانسیالیستی، و اخلاق مبتنی بر مراقبت، می پردازد.

فصل چهاردهم، زمینه گرایی، با اخلاق عمل نگر، با رویکرد دیویی وار به اخلاق، راه حل زمینه گرایانه، ارکان وضعیت اخلاقی، شهود یا عاطفه، و زمینه گرایی و نسبی نگری، سروکار دارد.

رابرت ال. هولمز استاد فلسفه دانشگاه راچستر امریکا و متخصص مسائل صلح و عدم خشونت می باشد.

مطالب مرتبط:

کتاب «مسائل اخلاقی» نوشتۀ مایکل پالمر

کتاب «فلسفۀ اخلاق» نوشتۀ ویلیام کی. فرانکنا

معرفی کتاب درآمدی جدید به فلسفۀ اخلاق

کتاب «نگاهی به فلسفۀ اخلاق در سدۀ بیستم»

معرفی کتاب فلسفۀ اخلاق در قرن بیستم

کتاب «زبان اخلاق» نوشتۀ ریچارد مروین هیر

کتاب «تاریخ فلسفه اخلاق غرب» ویراستۀ لارنس سی. بکر.

+ نوشته شده در دوشنبه ششم تیر 1390ساعت 18:49 توسط عباس مهدوی |

کتاب «فلسفۀ اخلاق» نوشتۀ ویلیام کی. فرانکنا، ترجمۀ هادی صادقی و ویراستۀ مصطفی ملکیان توسط انتشارات کتاب طه (قم) سال 1376 وارد بازار نشر شد و در سال 1383 به چاپ دوم رسید.

کتاب پیشرو، ترجمه ای است از کتاب ethics  نوشتۀ William k. frankena (ویلیام کی. فرانکنا) استاد فقید فلسفه در دانشگاه میشیگان آمریکا که نخستین طبع آن در 1963، جزو سلسله کتاب های foundations of philosophy (مبانی فلسفه)، از انتشارات prentice hal  (پرنتیس هال)، منتشر شد.
بر وفق گفتۀ استاد ملکیان در مقدمۀ ترجمه: کتاب حاضر هم مدخلی کوتاه به فلسفه اخلاق است و هم دیدگاه های مشخص مصنف در آن لحاظ شده است. دیدگاه شخص نویسنده،که نوعی سودگروی تعدیل یافته است، نه باعث تغافل از دیدگاه حریفان و مخالفان شده .... این کتاب «احتمالاً بختیارترین و پر آوازه ترین کتابی است که در زمینۀ فلسفۀ اخلاق منتشر شده است».
این کتاب را می توان به دو بخش اخلاق هنجاری و فرا اخلاق تقسیم نمود که با توجه به همین تقیسم معرفی کتاب را از نظر می گذرانیم.
فصل اول، اخلاقیات و فلسفۀ اخلاق، به مباحث نمونه ای از تفکر اخلاقی (سقراط)، ماهیت Ethics یا فلسفۀ اخلاق، ماهیت اخلاق، عناصر اخلاقی، و انواع حکم هنجاری، اختصاص یافته است.
 
اخلاق هنجاري

نگارنده در بخش اخلاق هنجاری نخست می کوشد به مجموعه ای از احکام قابل قبول (1) دربارۀ الزام اخلاقی، (2) ارزش اخلاقی و سپس (3) ارزش غیر اخلاقی برسد. فصول دوم تا پنجم عمدتاً شامل اخلاق هنجاری اند که به شیوه ای کلی به آن پرداخته می شود. فصل های دوم و سوم به نظریه های هنجاری دربارۀ الزام، فصل چهارم به نظریه هنجاری درباره ارزش اخلاقی و فصل پنجم به نظریه های هنجاری دربارۀ ارزش غیر اخلاقی خواهند پرداخت.
فصل دوم، نظریات خودگروانه و وظیفه گروانه، با مباحث نظریه های غایت گروانه، نظریه های وظیفه گروانه، خودگروی اخلاقی، خودگروی روان شناختی، نظریه های وظیفه گروانه عمل نگر، نظریه های وظیفه گروانه قاعده نگر، نظریۀ امر الهی، نظریۀ کانت سرو کار دارد.
فصل سوم، سودگروی، عدالت و عشق، به مباحث سودگروی، سودگروی عمل نگر، سودگروی عام، سودگروی قاعده نگر، اصل نیکوکاری، اصل عدالت: مساوات، مسألۀ تعارض، وظایفی نسبت به خود، آیا قاعده ای مطلق وجود دارد، و اخلاق محبت می پردازد.
فصل چهارم، ارزش اخلاقی و مسئولیت، مشتمل بر مباحث معانی اخلاقی و غیر اخلاقی «خوب»، اخلاق و پرورش ویژگی ها، مبانی اخلاق فضیلت، دربارۀ بودن و عمل کردن: اخلاق صفات در مقابل اخلاق اصول، اسوه های اخلاقی، مسئولیت اخلاقی، و ارادۀ آزاد و مسئولیت است.
فصل پنجم، ارزش ذاتی و زندگی، با مباحث خوب و معنای آن، نظریه هایی دربارۀ آنچه به عنوان غایت خوب است: لذت گروی و لذت ناگروی، اولین رشته مناظرات، دومین رشته مناظرات، زندگی خوب سر و کار دارد.

فرا اخلاق

تا اینجا کتاب، به جز در فصل اول، با اخلاق هنجاری سر و کار داشت. اما در فصل ششم متعهد مسائل و نظریات اساسی فرا اخلاق است. فرا اخلاق هیچ اصل یا هدفی برای عمل ارائه نمی دهد و به معنای دقیق کلمه تماماً مشتمل است بر تحلیل فلسفی. در واقع فلسفه اخلاق معاصر به صورت گسترده به تحلیل فرا اخلاقی می پردازد و در مرتبه نخست به ایضاح و فهم اشتیاق دارد تا به اخلاق هنجاری.

فصل ششم، معنی و توجیه، مشتمل بر مباحث فرا اخلاق و مسائل آن، نظریه هایی دربارۀ توجیه، نظریه های تعریف گروانه و مابعدالطبیعی، شهودگروی، نظریه های غیر شناختاری یا توصیف گروانه، رهایی به نظریه های کارآمد، نسبیت گروی، نظریه هایی دربارۀ توجیه، دیدگاه اخلاقی، و چرا باید اخلاقی بود؟ است.
برای مشاهدۀ اصل کتاب به اینجا مراجعه نمایید.
خواندن این کتاب را به دوستانِ مشتاق مباحث فلسفه اخلاق بعد از مطالعه درآمدی جدید به فلسفه اخلاق   پیشنهاد می کنم.

  ویلیام کی. فرانکنا  استاد فقید دانشگاه میشیگان آمریکا سال 1908 متولد و سال 1994 دیده از جهان فرو بست. روحش شاد.

---------------------------------

مطالب مرتبط:

معرفی کتاب فلسفۀ اخلاق در قرن بیستم

کتاب «مسائل اخلاقی» نوشتۀ مایکل پالمر

کتاب «نگاهی به فلسفۀ اخلاق در سدۀ بیستم»

معرفی کتاب درآمدی جدید به فلسفۀ اخلاق

معرفی کتاب فلسفۀ اخلاق در قرن بیستم

کتاب «مبانی فلسفه اخلاق» نوشته رابرت ال. هولمز

کتاب «زبان اخلاق» نوشتۀ ریچارد مروین هیر

+ نوشته شده در دوشنبه سی ام خرداد 1390ساعت 16:40 توسط عباس مهدوی |





در  نوشته هاي قبلي خبري مبني بر انتخاب شدن برنارد ويليامز به عنوان "مهمترين فيلسوف اخلاق در قرن بيستم " در نظر سنجي سايت   منتشر شد. اما آيا كتابي و يا مقاله اي از اين فيلسوف اخلاق به زبان فارسي ترجمه شده يا نه اطلاعي نداشتم تا اينكه در يكي از كتاب فروشي هاي قم با كتاب " فلسفه اخلاق" اثر برنارد ويليامز با ترجمه سركار خانم زهرا جلالي مواجه شدم.  اين كتاب ترجمه يكي از مقالات برنارد ويليامز تحت عنوان "فلسفه اخلاق" است. مترجم كتاب علاوه بر ترجمه آن مقاله، مقدمه  اي درباره فلسفه اخلاق و تعليقات ارزنده اي كه گاه نقدي و گاه توضيحي است بر كتاب افزوده است.

نگارنده در معرفي اين اثر: اخلاق شاخه اي از فلسفه است كه به تفكر فلسفي در باب اخلاق ، مسائل و احكام آن مي پردازد. دو حوزه اصلي فلسفه اخلاق ، اخلاق هنجاري و فرااخلاق است . در قرن بيستم و در ميان فيلسوفان تحليلي ، ميان اين دو حوزه تمايزي مبنايي برقرار شد. فرااخلاق بررسي فلسفي ماهيت ، توجيه ، عقلانيت ، شرايط صدق و شان احكام و اصول اخلاقي است. احكام و اصولي كه بدون مضمون خاصشان در نظر گرفته مي شوند. بنابراين از آنجا كه فرااخلاق ، اخلاق و اصول اخلاقي را موضوع بررسي خود قرار مي دهد ، آن را نوعي مطالعه درجه دوم دانسته اند. در مقابل نظريه هاي اخلاق هنجاري ، خودگزاره هايي اخلاقي هستند و بنابراين اخلاق هنجاري ، مطالعه اي درجه اول است . فلاسفه تحليلي كه مشغله فلسفه اخلاق را منحصر در تحليل زبان اخلاق مي دانستند ، مطالعات هنجاري اخلاق را از حيطه فلسفه اخلاق خارج كردند. چنين تفكري ، چندان به طول نيانجاميد و امروزه اخلاق هنجاري يكي از مهمترين موضوعات مورد بررسي فيلسوفان اخلاق است . فلاسفه معاصر اگر چه به موضوعات فرااخلاقي همچون مباحث روانشناسي ، معرفت شناختي ، وجود شناختي و معناشناختي اخلاق ، اهميت شاياني مي دهند، در آشكار نمودن مواضع هنجاري خود نيز احساس آزادي بيشتري مي كنند. فلسفه اخلاق معاصر را مي توان چالشي ميان دو سنت واقع گرايي و غيرشناخت گرايي دانست. واقع گرايي اخلاقي ، مدعيات اخلاقي را گزاره هايي صدق و كذب پذير و بيانگر باورهايي نسبت به واقعيت مي داند. در مقابل غيرشناخت گرايي ، معتقد است كه مدعيات اخلاقي بيانگر هيچگونه باوري نيستند و بنابراين نمي توانند واقعا صادق و يا كاذب باشند. برطبق ديدگاه غيرشناخت گرايي، مدعيات اخلاقي صرفا بيان احساسات ، نگرشها يا توصه هايي عملي هستند و بنابراين محتواي گزاره اي ندارند. برنارد ويليامز كه اين نوشته به ترجمه و بررسي يكي از مقالات او در زمينه فلسفه اخغلاق اختصاص يافته است ، يكي از مدافعان سنت غيرشناخت گرايي است.

فهرست تفصيلي كتاب:

مقدمه مترجم 26 تا 13

1. آشنايي با فلسفه اخلاق

2. بخش هاي فلسفه اخلاق

2- 1. اخلاق كاربردي

2- 2. اخلاق هنجاري

2- 2- 1. نتيجه گرايي

2- 2- 2. وظيفه گرايي

2- 2- 3. فضيلت گرايي

2- 3. فرااخلاق

3. معرفي كتاب

فلسفه اخلاق نوشته برنارد ويليامز 99 تا 27

1.    1. فلسفه اخلاق و فرا اخلاق؛ 35 تا 32

2.   2. نظريه هاي اخلاقي؛51 تا 36

2- 1.روش شناسي

2- 2. نتيجه گرايي

2- 3. حقوق و قراردادگرايي

3.     3. فرا اخلاق؛ 76 تا 52

3- 1. صدق و عينيت

3- 2. واقع گرايي و شناخت گرايي

3- 3. نسبي گرايي

4. 4.روان شناسي اخلاق؛ 99 تا 76

4- 1. دلايل دروني و بيروني

4- 2. فضيلت ها

4- 3. اراده آزادي

يادداشت هاي مترجم. 178 تا 103

1.اصطلاح فلسفه اخلاق/ 2. سير تاريخي فلسفه اخلاق/ 3. حكمت عملي، دانش نظري/ 4. نظريه اخلاقي/ 5. تعادل انديشه ئرزانه/ 6. مسايل معناشناختي/ 7. هيوم: عينيت گرا يا ذهنيت گرا/ 8. حقيقت اخلاقي/ 9. نظريه هاي صدق/ 10 واقع گرايي/ 11. عينيت گرايي/ 12. چالش واقع گرايي و غير واقع گرايي/ 13. برهان هارمن/ 14. شبه واقع گرايي/ 15. شك گرايي اخلااقي/ 16. نقد غير شناخت گرايي/ 17. تخصص اخلاقي/ 18. نسبي گرايي اخلاقي/ 19. درون گرايي ويليامز/ 20 نظريه فضيلت/ 21. اراده آزاد.

فهرست اصطلاحات 186 تا 181

نمايه موضوعات 189 تا 187

واژه نامه فارسي و انگليسي 202 تا 195

كتابنامه 208 تا 203

چنانچه مايليد كه از آراء و نظريات او بيشتر آشنا شويد مي توانيد به اين مقاله از دايرة المعارف استنفورد مراجعه نماييد.

 ------------------------------

  مطالب مرتبط:

مهمترين فيلسوف اخلاق در قرن بيستم

+ نوشته شده در دوشنبه هشتم آذر 1389ساعت 20:41 توسط عباس مهدوی |

فضیلت در فلسفه باستان

خصایلی که موجب بزرگ منشی می شوند فضایل می خوانیم. فضایل مشتمل است بر:
 فضایل طبیعی نظیر قدرت، سرعت، یا هوش؛
خصایل اکتسابی نظیر مهارت در شطرنج یا مهارت در نواختن ترومبون؛
خصایل مربوط به خلق و خو مانند خوش خلقی و خوش طبعی؛
خصایل دینی نظیر ایمان یا پارسایی؛
خصایل مربوط به منش نظیر نیک خواهی، مهربانی، پشتکار، شجاعت، یا حکمت.
ما علاوه بر اعمال، درباره اشخاص هم داوری می کنیم:
 اخلاق مبتنی بر فضیلت (منش) عمدتاً با اشخاص سر و کار دارد. و این سر و کار داشتن صرفاً به داوری درباره اشخاص محدود نمی شود، بلکه اخلاق مبتنی بر فضیلت به راهنمایی کردار هم می پردازد. در حالی که حکم تعیین کننده در اخلاق مبتنی بر کردار (اعمال) این است که “آنچه درست است انجام بده”، حکم تعیین¬کننده در اخلاق مبتنی بر فضیلت چیزی نیست جز این که  “شخص خوبی باش.”
از آن جایی که اخلاق مبتنی بر فضیلت، بر خلاف نظریه ای کلی در باب فضیلت، در پی آن است که نوعی راهنمای اخلاقی به دست دهد، این اخلاق به فضایلی می¬پردازد که اکتسابی است و اخلاقی نامیدن آن¬ها موجه است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در یکشنبه دوم آبان 1389ساعت 20:1 توسط عباس مهدوی |