اخلاق و آیین نقد چگونه باید باشد؟

ترس از نقد، گویی همچون ترس از مرگ است، چون کسانی به گفته حسن انوشه، با شنیدن خبر نقدی که بر کتابشان نوشته شده است، از فرط ناراحتی کارشان به بیمارستان کشیده می‌شود.

یکی از اصول بدیهی معرفت شناسی این است که معرفت بشری آمیخته به خطا و لغزش‌هاست و برای کشف حقایق و حرکت رو به جلوی نظریات می‌بایست به بازنگری آن‌ها پرداخت، از کاستی‌ها و کژی‌ها پرده برداشت و خلأها را پر کرد. از اینجاست که نقد ضرورت می‌یابد. نقد در صورتی‌که بر اصول علمی منطبق باشد و از انگیزه‌های غیر معرفتی عاری، از لوازم رشد و بالندگی به شمار می‌آید.

در جامعه کنونی ما نقد کتاب شاید عمری پنجاه ساله داشته باشد، در طی این نیم قرن، جریان نقد فراز و نشیب‌های فراوانی داشته، آسیب شناسی این پدیده حاکی از آن است که جدای از عوامل جامعه شناسی، روان‌شناسی و حتی سیاسی، بیشتر کسانی که گام در این وادی نهاده‌اند، با اصول و مبانی آن آشنایی نداشته‌اند و با تکیه بر این قاعده نانوشته «خود راه بگویدت که چون باید رفت» نقدنویسی را آغاز کرده‌اند.

در کشور ما نقد چهره‌ای دوگانه دارد، از سویی، شاهد مجلات متعددی هستیم که یا به نقد کتاب اختصاص دارند یا بخش قابل توجهی از آن‌ها ویژهٔ نقد است. این چهره و رویهٔ روشن نقد است، اما چهره دیگر نقد به این روشنی نیست. در چند دهه گذشته، شاهد نقدهایی بوده‌ایم که به همه چیز شبیه بوده‌اند، جز نقدی عالمانه و هر کارکردی داشته‌اند جز پیشبرد دانش و معرفت.

ترس از نقد، گویی همچون ترس از مرگ است، چون کسانی به گفته حسن انوشه، با شنیدن خبر نقدی که بر کتابشان نوشته شده است، از فرط ناراحتی کارشان به بیمارستان کشیده می‌شود. (کتاب هفته شماره 204).

با گذشت بیش از هفت دهه از تاریخ مطبوعات و در پی آن، نقد جدید در کشور، همچنان پس از آنکه ناقدی، نقدی بر تألیف یا ترجمه‌ای می‌نویسد، گاه شاهد آن هستیم که نویسنده یا مترجم بر بی ادبی آن ناقد انگشت می‌گذارد و از او می‌خواهد تا فرق بین نقد و انتقاد یا نقد و تنقید را بداند.

نوشته حاضر در پی آن است تا کنش و منطق نقد را تحلیل کرده و اصول اخلاقی حاکم بر این حرفه را بازگو کنند. هدف نگارنده، بازگویی کلیاتی در این حوزه نیست؛ بلکه توجه به جزئیات پنهان مانده در این عرصه، مو را از ماست کشیدن و تلاش برای لایروبی این رود و فراهم آوردن بستری مناسب برای فرهنگ انتقادی در فرهنگ خویش است؛ فرهنگی که بیش از هزار سال پیش؛ چنان آثار انتقادی ارجمندی به یادگار گذاشته است که همچنان درس‌آموز هستند.

بخش نخست- مبانی نقد.

در این بخش طی پنج فصل، مباحث نظری نقد و کارکرد آن گزارش و تحلیل می‌شود. در واقع، درباره ماهیت و کارکرد نقد و ابعاد اخلاقی آن تحلیل دقیقی انجام نشده است. در بخش فعلی، سعی می‌شود این کاستی برطرف و دور از تعاریف شخصی، تحلیلی فرایندی از ماهیت و کنش نقد ارائه و سرانجام با تحلیل موضوع اخلاقیت نقد، ضوابط اخلاقی حاکم بر آن گفته شود.

    نقد پژواک نوشته است.
    نقد و دانش گستری.
    نقد چیست.
    آیا نقد اخلاقی است.
    اخلاق نقد.

بخش دوم- آیین نقد.

در این بخش به نحوه کاربست اصول اخلاقی نقد در عمل اشاره می‌شود و برخی نکات عملی و روشی را برای نقد آثار به دست می‌دهد. کافی نیست بدانیم اخلاق حاکم بر نقد کتاب چیست، بلکه در کنار آن و بیش از آن، نیازمند قواعد مشخص و دقیقی برای کاربست این اصول اخلاقی هستیم.

    آیین نقد نوشته‌های تألیفی.
    آیین نقد و آثار ترجمه شده.
    پاسخ‌گویی به نقدها.
    کتاب‌نامه.

«اخلاق و آیین نقد کتاب» را دکتر سید حسن اسلامی در 224 صفحه نگاشته است. این کتاب را انتشارات خانه کتاب در سال 1391 در دو هزار نسخه منتشر کرده است.

منبع:
کتابخانه مجلس


---------------------
مطالب مرتبط:

اخلاق‌پژوهان معاصر

كتاب «نوشتن در جزایر پراکنده» جستارهايي در اخلاق پژوهش

كتابخانه اخلاق اسلامي

کتاب اخلاق پژوهش؛ مبانی و مسایل

+ نوشته شده در پنجشنبه دوازدهم اردیبهشت 1392ساعت 17:2 توسط عباس مهدوی |

اشاره

مقوله اخلاق تفسير، بحثي نوپديد، بديع و بي‌سابقه‌اي است. كتاب ماه دين اين بحث را براي نخستين بار و با هدف برداشتن گامي استوار و پديد آوردن ادبياتي درخور، در قالب اقتراحيه با صاح بنظران در ميان مي‌نهد تا با تأمل و تعمق انديشمندان، بارور و بالنده‌تر شود و مبادا همچون بسياري از مفاهيم اصيل، ارزشمند و عميق به دست سطحي‌نگران و لفاظان در اثر مصرف بيجا و بي‌رويه به فرسودگي، بي‌رمقي و ابتذال زودرس دچار شود و به فرهنگ و ادبيات ما پا ينگذاشته پير و فرتوت و تفاله شود. شماره نخست اين اقتراح، دربردارنده پاسخ‌هاي آقاي دكتر ابوالقاسم فنايي، پژوهشگر حوزه فلسفه دين و فلسفه اخلاق بود. اينك، خرسنديم كه پاسخ‌هاي آقاي دكتر سيد حسن اسلامي را با شما در ميان مي‌نهيم كه در نگارش‌هاي اخيرش مقوله اخلاق پژوهش و اخلاق نقد سهمي جدي و پررنگ دارد. اميدواريم در شماره‌هاي آينده نيز صفحات كتاب ماه دين پذيراي پاسخ‌هاي ديگر صاحب‌نظران باشد.
كتاب ماه دين

اخلاق تفسیر در گفت‌وگو با ابوالقاسم فنایی

ابوالقاسم فنایی: اخلاق تفسیر به معنای توصیفی کلمه، یعنی «اخلاق تفسیرِ موجود». این اخلاق منطقاً متأخر از تفسیر است. یعنی نسبت آن با تفسیر نسبت «فلسفۀ علمِ توصیفی» با خود «علم» است. اول باید تفسیری وجود داشته باشد و لباس تحقق پوشیده باشد تا با مطالعۀ آن بتوان اخلاقِ تفسیر حاکم بر آن را کشف و صورت‌بندی کرد. به این معنا می‌توان از «اخلاق تفسیر طبری» و «اخلاق تفسیر المیزان» و اخلاق تفسیر سایر تفسیرها سخن گفت. اخلاق تفسیر توصیفی، بخشی از تاریخ تفسیر یا تفسیرشناسی یا انسان‌شناسی یا مردم‌شناسی/ جامعه‌شناسی است. در توصیف یک مفسر یا جامعۀ مفسران در یک دورۀ خاص تاریخی پاره‌ای از توصیفاتی که مطرح می‌شود بیانگر اصول و ضوابط اخلاقی‌ای است که آن مفسر یا مفسران در کار خود از آن‌ها پیروی می‌کرده‌اند.

گفت و گو با نشریۀ کتابِ ماه دین، شمارۀ 184، بهمن 1391، صص 4-11.

اقتراح «اخلاق تفسیر، راهنمای مفسران و پشتوانه منطق تفسير» پاسخ‌هاي دكتر سيد حسن اسلامي به اقتراح در باب اخلاق تفسير


آيا مي‌توان از مقوله‌اى با عنوان «اخلاق تفسير» سخن گفت؟ با كدام تلقى و به كدام معنا؟

پيش‌فرض‌هاى داشتن چيزى به نام اخلاق تفسير كدامند؟ بهتر است پيشاپيش مقصودمان را از« تفسير»، دست كم در شكل متعارف و جاافتاده آن، روشن كنيم. فرآيند تفسير هنگامى آغاز مىشود كه با گفتار، نوشتار، حادثه، شخصيت، متن و يا به تعبير عا م‌تر « دال » و نشانه‌اى روبرو مىشويم كه مقصود، معنا، مفهوم يا« مدلول»  آن روشن نيست. به اين  معنا كه ممكن است متنى و سخنى ابهام، ايهام، اجمال، و يا حتى تناقض داشته باشد. در مواجهه با چنين متنى و سخنى، به دلايلى كه بازخواهم گفت پاى تفسير به ميان كشيده مىشود. در نتيجه، آن چه كه آشكار، بيِّن، صريح، منسجم و همخوان باشد، نيازمند تفسير نخواهد بود.

گفتگو با نشريه کتاب ماه دین، شماره 186، فروردین 1392

+ نوشته شده در یکشنبه هجدهم فروردین 1392ساعت 9:48 توسط عباس مهدوی |

اخلاق رسانه ای (شماره 91)

تاریخ: دی 1390

تنظیم کننده: شهرود امیرانتخابی

تهیه شده در : معاونت پژوهشهای فرهنگی و اجتماعی / گروه پژوهشی رسانه


اخلاق در آموزش عالی (شماره 63)

تاریخ : دی 1389


تنظیم کننده: شهرود امیرانتخابی

تهیه شده در : معاونت پژوهشهای فرهنگی و اجتماعی / گروه پژوهشی فرهنگی


خلاق (1) (شماره 58)

تاریخ : آبان 1389


تهیه شده در : معاونت پژوهشهای فرهنگی و اجتماعی / گروه پژوهشی فرهنگی


اخلاق اجتماعی (شماره 76)

تاریخ: خرداد 1390

تنظیم کننده: شهرود امیرانتخابی

تهیه شده در : معاونت پژوهشهای فرهنگی و اجتماعی / گروه پژوهشی اجتماعی

اخلاق و جهانی‌شدن (شماره 48) 

تاریخ: بهمن 1388

تهیه شده در : معاونت پژوهشهای فرهنگی و اجتماعی / گروه پژوهشی فرهنگی 


+ نوشته شده در یکشنبه یکم بهمن 1391ساعت 23:34 توسط عباس مهدوی |


سرفصل‌های این کتاب عبارتند از

پیشینه اخلاق پژوهش

ابعاد اخلاقی تحقیق به شکل عام

وجوه اخلاقی خاص تحقیق

اخلاقیات در فرآیند پژوهش

اخلاقیات در نگارش مقاله علمی ـ پژوهشی.

نکته‌ای درباره فرضیه

 «اگر کارتان مسئله محور نباشد، یعنی مسئله نداشته باشید و صرفاً یک موضوع کلی انتخاب کرده باشید، تدوین فرضیه هم بی‌معنی خواهد بود. برای پژوهش واقعی، ناچارید مسئله طراحی کنید. هرچند در بسیاری از مسائل علوم انسانی تنظیم فرضیه ضرورت ندارد و کاملاً منطقی است که با ذهن خالی از فرضیه در جستجوی پاسخ مسئله برآییم. اما اگر طرحنامه یا پرپوزالی در مقابل شما بگذارندکه یک قسمت آن مربوط به فرضیه باشد و شما مجبور باشید آن را پر کنید، در یک کار موضوع محور هیچ چیز برای نوشتن ندارید. اما برای پژوهش مسئله محور و مسئله مدار دستتان باز است.
مثلاً برای مسئله بررسی مقایسه‌ای جایگاه سیاسی هنرمند در مدینه فاضله می‌توان چنین فرضیه‌ای داد: افلاطون هنرمندان را تحت ممیزی شدید حکومت قرار می‌دهد یا از مدینه فاضله اخراج می‌کند. در حالی که فارابی هنرمندان را به عنوان بازوی حکومت در مدینه فاضله به رسمیت می‌شناسد. البته درباره افلاطون باید اشاره کرد که آنچه گفته شد، تنها تحلیل و آخرین نظر نیست و دیدگاه‌های خوش‌بینانه‌تری هم نسبت به افلاطون وجود دارد.»(صفحه 61)

مرحوم دکتر عبدالحسین زرین کوب گفته است:« اگر با این همه محقق که در روزگار ما هست، هنوز ادب تحقیقی ما، سست و بی‌مایه به نظر می‌آید، جای دریغ است (توصیف). اما علت آنست که داعیه‌داران زمان ما کار تحقیق را زیاده آسان و خوار مایه گرفته‌اند. تا سی سال پیش که هنوز این‌همه محقق در بین ما ظهور نکرده بود، کسانی مانند محمد قزوینی و همگنان او، اگر تحقیقی در مسائل ادبی و تاریخی می‌کردند دقیق و استوار بود.» (یادداشت‌ها و اندیشه‌ها، ص9)

زرین کوب در توصیف از وضیت آن روزگار تحقیق، چند نکته را نشان می‌دهد: شتاب‌کاری، بی‌دردی، از دست رفتن احتیاط علمی، بی‌رسمی، بی دقتی، سرقت و انتحال،‌ سوء استفاده از ماخذ و پرونده دروغین، کژذوقی، خودفروشی، گران‌جانی، فضل فروشی. حاصل این رخنه‌ها سرگشتگی محقق است. (همان، صص 9-17)

امروز در اغاز دهه پایانی سده چهاردهم شمسی قرار داریم، پژوهش به لحاظ کمی توسعه فراوان یافته است. اعضای هیئت علمی بسیار بیشتر از دهه چهارم (زمان مقاله دکتر زرین کوب) هستند و دوره‌های تحصیلات تکمیلی، توسعه فراوان یافته و کسان زیادی را به پژوهش پایان نامه و رساله الزام کرده‌اند. اینکه وضعیت تحقیق در این روزگار چگونه است و حاصل آن چیست، محتاج مطالعه نظام‌مند است: پژوهشی ضروری در وضعیت پژوهش.

اخلاق پژوهش، بر این مبنا که پژوهش خود یک حرفه است،‌ از شاخه‌های اخلاق حرفه‌ای است و نظر به سلطه سازمان بر حرفه‌ها، رهیافت سازمانی از رهیافت فردگرایانه متمایز می‌شود.

پژوهش در آینه اخلاق/ دکتر نادیا مفتونی/ انتشارات خانه کتاب/ چاپ اول/ سال 1391/ 152 صفحه/ 3800 تومان.

گفتگو با نويسنده کتاب را در اينجا بخوانيد.

مطالب مرتبط:

کتاب اخلاق هنر از نگاه فارابی

+ نوشته شده در شنبه هجدهم آذر 1391ساعت 14:39 توسط عباس مهدوی |



منبع: خبرگزاري كتاب

کتاب «اخلاق در پژوهش»، سی‌ونهمين اثر  پایگاه استنادی علوم جهان اسلام(ISC) منتشر شد. اين كتاب، حاصل تلاش فکری منصوره صراطی شيرازی ‌است.-

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، به نقل از روابط عمومی و همکاری‌های علمی بين‌المللی مرکز منطقه‌ای و ISC، پيش از اين ISC کتاب عباس حری را  با عنوان «اخلاق انتشارات علمی» منتشر کرده است که اطلاعات ارزشمندی در اين کتاب تهيه ديده شده و اکنون در دسترس جامعه علمی قرار دارد.

 کتاب «اخلاق در پژوهش» نيز در راستای همين موضوع و از منظر ديگر تهيه شده است. اين کتاب را پروفسور داريوش فرهود ويراستاری كرده و مصطفی معين، رييس انجمن ايرانی اخلاق در علوم و فناوری، مقدمه‌ای براي آن نوشته است.

در اين کتاب، اصول اخلاقی در فرايند پژوهش و ملاحظات اخلاقی در انتشار‍ ِ يافته‌های پژوهشی به بحث و بررسی گذاشته شده است.

پايگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) اين کتاب را مانند ساير انتشارات خود به رايگان در ميان کتابخانه‌های مرکزی و مراکز اسناد دانشگاه‌های کشور توزيع می‌کند.

مطالب مرتبط:

+ نوشته شده در چهارشنبه بیست و پنجم مرداد 1391ساعت 4:0 توسط عباس مهدوی |



منبع: خبرگزاري كتاب

«نوشتن در جزایر پراکنده» به قلم سیدحسن اسلامی به جستار‌هایی در اخلاق‌ پژوهش می‌پردازد. این نوشتار، سه موضوع محوری «توجه به سنت و جامعه علمی»، «امانت‌داری در پژوهش» و «امانت‌داری در پژوهش» را به تفصیل بررسی كرده است.-
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نويسنده در مقدمه این کتاب، اخلاق پژوهش را برآیند حقیقت‌خواهی و دادگری انسان می‌داند و از این رو می‌نویسد: «اخلاق پژوهش هنگامی پدیدار می‌شود که پژوهشگر بخواهد هم‌زمان حقیقت را کشف کند و نگران آن باشد که مبادا در این مسیر، حقی را ناحق و یا تکلیفی را نقض کرده باشد. چنین نگاهی برای کسانی که تعلیم و تربیت دینی داشته باشند، امری روشن است.»

اسلامی سپس در نخستین فصل این نوشتار به موضوع «فلسفه اخلاق پژوهش و مسایل آن» می‌پردازد و در گام نخست در قالب «پژوهش چه نوع فعالیتی‌ است؟» می‌کوشد ویژگی‌های یک پژوهش حرفه ای را بیان کند. چرایی نیاز به اخلاق پژوهش، عرصه‌ها اخلاق پژوهش و فلسفه‌ورزی درباره پژوهش، از موضوع‌هایی است که در نخستین فصل کتاب به آن پرداخته شده است.

«دو رهیافت به اخلاق پژوهش» عنوان فصل دوم این نوشتار است که مولف در آن از «به حاشیه رفتن اخلاق در پژوهش» تا «اخلاق در متن پژوهش» را مورد بررسی قرار داده است. نویسنده در بخش «ضوابط اخلاقی به مثابه اصول عام» می‌نویسد: عده‌ای از عالمان کوشیده‌اند تا اصول و ضوابط کلی حاکم بر علم را به صورت پيشيني معین سازند. می‌توان این رهیافت را ضوابط اخلاق پژوهش اصول‌محور نامید.» در ادامه نویسنده به بیان دیدگاه‌های «مرتون»، «رزنیک» و «مفام» در این زمینه می‌پردازد.

نویسنده در بخش سوم، نوشتن در جزایر پراکنده را از نظر فقر علمی یا ضعف اخلاقی به چالش می‌کشد. وی معتقد است زمانی که نویسنده اثری را می‌نگارد، باید از سایر مطالبی که در آن زمینه تاکنون نوشته شده، مطلع باشد و مخاطب را در این زمینه آگاهی دهد. در غیر این صورت نویسنده مانند فردی خواهد بود که در جزیره‌ای دورافتاده به نگارش اثری مشغول است و مخاطبان نیز نمی‌توانند با اثر تازه‌ای رو‌به‌رو شوند. این بخش از کتاب «نوشتن در جزایر پراکنده» به موضوع‌هایی مانند: «دلایل اصلی تالیف» و «دلایل عدم ارجاع به معاصران» و «پيامد‌هاي عدم ارجاع به معاصران» پرداخته است.

چهارمين فصل اين نوشتار با عنوان «چو دزدي با چراغ آيد» سرقت علمي در سطح دانشگاهي را مورد بررسي قرار داده است. نويسنده در معرفي اين فصل مي‌نويسد: «مساله انتحال يا سرقت علمي، از بحثي صرفا ادبي و دعوايي ميان شاعران كهن، به معضلي جهاني بدل شده است. پا به پاي گسترش دانش عمومي و توسعه آموزش عالي در جهان، شاهد گسترش ابعاد انتحال هستيم» وي سپس به تشريح انتحال مي‌پردازد و در ادامه با پرداختن به «چه‌ كساني مرتكب انتحال مي‌شوند؟» در بخش «چرا انتحال، غيراخلاقي است؟» از منظر آيات و روايات بر غيراخلاقي بودن سرقت علمي صحه مي‌گذارد. «چگونه از انتحال پرهيز كنيم؟» پايان بخش اين فصل است كه در آن نويسنده با ارايه راهكارهايي مي‌كوشد مخاطب را از دست زدن به چنين عملي باز دارد.

«اصل حمل بر صحت: اعتبار و كاربست» پنجمين و آخرين بخش كتاب به تعريف موضوع‌هايي مانند حمل بر صحت، راه‌هاي اعتماد بر منابع و راه‌هاي پيروزي بر موانع كشف صحت منابع با تكيه بر مستندات روايي و حديثي پرداخته است.

اسلامي در اين نوشتار از 88 منبع فارسي و 48 منبع انگليسي بهره جسته است.

«نوشتن در جزاير پراكنده» را انتشارات «نور مطاف» با همكاري انجمن قلم حوزه و كانون نويسندگان قم با شمارگان دو هزار نسخه و به بهاي پنج‌هزار و 500 تومان روانه بازار نشر كرده است.
----------------------

مطالب مرتبط:
کتاب اخلاق نگارش
+ نوشته شده در پنجشنبه دوازدهم مرداد 1391ساعت 3:59 توسط عباس مهدوی |


منبع: كتابخانه مجلس

ضمیمه شماره 2 گزارش میراث (دوماهنامه تخصصی اطلاع رسانی در حوزه نقد و تصحیح متون، نسخه شناسی و ایران شناسی)، به افشاگری درباره کتابسازیها و سرقت‌های علمی از سوی برخی چهره‌های دانشگاهی پرداخته است.

ضمیمه شماره 2 دوماهنامه گزارش میراث شامل دو بخش است؛ بخش نخست به مقالات اختصاص دارد و بخش دوم شامل گفت و گو با اساتید و کارشناسان می شود.
در بخش نخست مقالاتی با عناوین:

  • «مقالات دو یا چند مؤلفی، آفتی نوظهور در تحقیقات ادبی»،
  • «حکایت عبدالغفار نجم الدوله از سرقت آثارش»،
  • «ناشران بچاپ و بفروش»،
  • «بر جامع البین چه گذشت»،
  • «سارق (گرسنه)»،
  • «سه نمونه از سرقت در زمینه کتاب های مذهبی»،
  • «نقش دانشگاه ها در شیوع پدیده کتابسازی و تکلفات اداری»،
  • «نابرده رنج گنج میسر نمی شود»،
  • «سیوطی و رساله ارزشمند وی پیرامون حقوق تألیف»،
  • «درنگ بر یک فرهنگ»،
  • «فرهنگ مصطلاحات نسخه شناسی: تألیف یا ترجمه؟ حکایت یک سرقت ادبی»،
  • «تنقیح الابحاث للملل الثلاث: تصحیح مجدد یا سرقت»
  • و «از ساختن کتاب تا کتاب سازی»

به قلم سجاد آیدانلو، محمد باقری، الوند بهاری، اکبر ثبوت، ابوالفضل خطیبی، سید ابراهیم سیدعلوی، قاسم صافی، علی صفری آق قلعه، محمد عبدلی، فرهاد قربان زاده، محمدعلی کاتب و مجدالدین کیوانی به چشم می خورد.
در بخش دوم نیز با استادانی همچون عبدالحسین آذرنگ، آذرتاش آذرنوش، سیدعلی آل داوود، سجاد آیدانلو، موسی اکرمی، حسن انوشه، نصرالله پورجوادی، جویا جهانبخش، ابوالفضل حافظیان بابلی، نجفقلی حبیبی، اصغر دادبه، سیدمحمد دبیرسیاقی، علیرضا ذکاوتی قراگوزلو، علی رواقی، محمدحسن سمسار، علی اشرف صادقی، منوچهر صدوقی سها، احد فرامرز قراملکی، اصغر قائدان، عبدالرحیم قنوات، میرجلال الدین کزازی، مجدالدین کیوانی، نجیب مایل هروی، فتح الله مجتبایی، محمود مدبری، حسین معصومی همدانی، محمدرضا موحدی، اکبر نحوی، مهدی نوریان، محمدجعفر یاحقی و یحیی یثربی درباره معضل کتابسازی و پخته خواری، پایان نامه سازی و مقاله سازی گفت و گو شده است.
دو ماهنامه گزارش میراث به سردبیری اکبر ایرانی و معاونت سردبیری حامد اعتصام به چاپ رسیده است. مدیریت داخلی این نشریه را حسنا بی طبا بر عهده دارد و مسئولیت گفت و گوهای این شماره از گزارش میراث با سیده معصومه کلانکی بوده است.
ضمیمه شماره 2 دوماهنامه گزارش میراث در 126 صفحه به قیمت 20000 ریال به چاپ رسیده است.

میراث مکتوب

+ نوشته شده در یکشنبه هشتم مرداد 1391ساعت 1:53 توسط عباس مهدوی |



نام کتاب: مقدمه‌ای بر اخلاق پژوهشی و اخلاق مهندسی

نام نویسنده: علی خاکی صدیق

توضیحات: چاپ اول 1389

ناشر: دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی

موضوع: اخلاق مهندسی، تحقیق، جنبه‌های اخلاقی

تعداد صفحه: 120

------------

فصل اول

مقدمه/تعریف مفاهیم اولیه /مرور تاریخی اخلاق پژوهشی و مهندسی /ساختار کتاب /مراجع

------------

محورهای کلیدی در اخلاق پژوهشی (فصل دوم)

مقدمه /وظایف پژوهش‌گران /محورهای کلیدی در اخلاق پژوهشی /رفتارهای نادرست پژوهشی /رفتارهای سوال‌برانگیز پژوهشی /تمامیت پژوهشی /اجرای پژوهش خوب /جمع‌بندی /مراجع

------------------

رفتارهای نادرست پژوهشی (فصل سوم)

مقدمه /جعل و سرهم‌بندی، تحریف و دروغین‌پردازی /انتحال /چند مطالعه موردیِ انتحال /موارد واقعی انتحال و نتیجه‌ آن‌ها /خودانتحالی، خود نوشتار دزدی /انتشارات دوگان یا انتشارات افزونه و دونسخه‌ای /تقطیع پژوهش /تخلف از حقّ چاپ /بازیافت متن /دستورالعمل‌هایی برای درست‌نویسی /مبارزه با انتحال /ایده‌برداری و سوءاستفاده /واگذاری اجرای پژوهش /واکاوی نقش اخلاق والای فردی در حوزه پژوهشی/ جمع‌بندی /مراجع

-------------

محورهای کلیدی در اخلاق مهندسی (فصل چهارم)

مقدمه /محورهای کلیدی در اخلاق مهندسی /حرفه مهندسی /مباحث اصلی در اخلاق مهندسی /مثال‌های توضیحی /چند نمونه واقعی /مورد فورد پینتو /مورد شاتل فضایی چَلِنجر /مورد سوانح هوایی /فاجعه بوپال /مورد مرکز سیتی گروپ /جمع‌بندی /مراجع

-------------

منشورهای اخلاقی (فصل پنجم)

مقدمه /نقش انجمن‌های علمی و مهندسی /منشور اخلاقی انجمن ملّی مهندسان حرفه‌ای /منشور اخلاقی انستیتویِ مهندسان برق و الکترونیک /منشور اخلاقی انجمن مهندسان مکانیک امریکا /منشور اخلاقی مهندسان عمران امریکا /منشور اخلاقی انستیتویِ مهندسان شیمی امریکا /چند مثال /منشور اخلاق مهندسی در ایران/ جمع‌بندی /مراجع

------------

گفتار پایانی (فصل ششم)

مقدمه/ جمع‌بندی‌ها0 /جمع‌بندی 1 /جمع‌بندی 2 /جمع‌بندی 3 /جمع‌بندی پایانی

-------------------

نگاهي اجمالي به برخي كتب اخلاقي منتشر شده 

کتاب اخلاق پژوهش؛ مبانی و مسایل

فصلنامه راهبرد فرهنگ ( ویژه اخلاق پژوهش)

دانلود مقالات ويژه اخلاق پژوهش

+ نوشته شده در سه شنبه ششم تیر 1391ساعت 18:1 توسط عباس مهدوی |

به همت انجمن قلم حوزه، کتاب اخلاق نگارش با هدف تبیین و تشریح اخلاق و فرهنگ و اصولي كه نوشته را بهداشتي و پاكيزه و سنجيده مي‌كند به قلم آفای محمد اسفندیاری منتشر شد.

آقای محمد اسفندياری، نگارنده کتاب؛  در ابتدای مقدمه، هدف از نگارش این کتاب را اینگونه بیان کرده که در سده­‌هاي گذشته، نگارش کتاب، در باره دستور زبان فارسي، چندان محل اعتنا نبود، اما در عصر حاضر و با رونق گرفتن نويسندگي، به اين مهم اهتمام شد و چندين کتاب به قلم آمد تا اين که روشن شد با دستور زبان فارسي هم نمي توان نويسنده پروراند و به ناچار کتاب‌هايي در باره آيين نگارش نوشته شد و بعد از گذشت مدت زماني، اکنون آشکار شده که اين دو نيز براي نويسندگي قابل اکتفا نيست لذا بايد تدبيري ديگر انديشيد که در همين رابطه، موضوع پيشنهاد شده از سوي نويسنده کتاب، «اخلاق نگارش» است.

نویسنده در ادامه آورده است: «اخلاق نگارش، متضمن مباحثي است كه در كتاب‌هاي آيين نگارش، بررسي نمي‌شود. در اين باب، سخن از كلمه و جمله و نثر و ادبيات نيست، سخن از اخلاق و فرهنگ و اصولي است كه نوشته را بهداشتي و پاكيزه و سنجيده مي كند».

محمد اسفندياري در بخش ديگري از مقدمه کتاب خود با بيان ويژگي هاي اخلاق نگارش و آداب نويسندگي تأکيد می‌کند که: در اخلاق نگارش سخن از «آداب نويسندگي» و «فرهنگ نگارش» است؛ يعني از شايسته‌ها و ناشايسته‌هاي اخلاقي در نويسندگي، و بايدها و نبايدهاي فرهنگي آن.

موضوع آيين نگارش، «ادب درس» است و موضوع اخلاق نگارش، «ادب نفس».

در آیین نگارش، از «ادبيّات نوشتن» سخن مي رود و در اخلاق نگارش، از «ادب نوشتن».

به تعبیر ديگر گفته، موضوع آيين نگارش، «سخن درست گفتن» است و موضوع اخلاق نگارش، «درست سخن گفتن» است.

در اينجا سخن از نثر نويسنده نيست، بلكه سخن از نويسنده نثر است.»

ادبیات ارتجالی، از بیشترنویسی تا بهترنویسی، بازنویسی بهتر از بسیار نویسی، مهلتی بایست تا خون شیر شد، (بحثی در کتاب‌های شاهکار) دیکته و انشاء، مغالطه توسل به ادبیات و... سرفصل‌های این کتاب را تشکیل می‌دهد.

کتاب «اخلاق نگارش» به قلم محمد اسفندیاری، در 250 صفحه، با شمارگان 2 هزار نسخه و به قیمت 5 هزار تومان از سوی انتشارات نور مطاف عرضه شده است

علاقمندان می‌توانند برای تهیه این کتاب، با انجمن قلم حوزه، به نشانی قم، بلوار جمهوری اسلامی، کوچه 2، انجمن‌های علمی حوزه مراجعه و یا با شماره تلفن: 2921314-0251 تماس بگیرند و یا با کانون نویسندگان قم، به نشانی قم، خیابان شهدا، کوچه 22، پلاک 72 مراجعه و یا با شماره تماس: 7831388-0251  ارتباط برقرار کنند.

منبع: مرکز خبر حوزه


+ نوشته شده در شنبه بیستم خرداد 1391ساعت 17:17 توسط عباس مهدوی |


كتاب «اخلاق انتشارات علمي» نوشته دكتر عباس حري، استاد دانشگاه تهران از سوي پايگاه استنادي علوم جهان اسلام منتشر شد.

به گزارش پایگاه فراخوانهای علمی پژوهشی کشور به نقل از مركز منطقه‌يي اطلاع رساني علوم و فناوري و پايگاه استنادي علوم جهان اسلام (ISC)، دكتر جعفر مهراد، سرپرست پايگاه استنادي علوم جهان اسلام با اعلام اين مطلب خاطرنشان كرد: در تماس‌هايي كه با دكتر حري براي تدوين اين اثر داشتم از وجود مقالات و كتاب‌ها در اين حوزه آگاه بوده و استفاده از آنها را قويا توصيه كردند ولي با توجه به اينكه مايل بودم اين مطالب با نگاه متفاوتي البته با حفظ مطالب اصلي در اين حوزه تاليف شود، تهيه چنين متني را با تاكيد به دكتر عباس حري يادآوري كردم. وي با علم بر اين كه آثاري كه در باب اخلاق انتشارات علمي منتشر شده اندك نيست و حتي مشتركات آنها فراوان است، تاليف اين اثر را با اولويت بالا در برنامه خود قرار داد.

كتاب «اخلاق انتشارات علمي» كه در 85 صفحه انتشار يافته، چهل و دومين اثر پايگاه استنادي علوم جهان اسلام است.

لينک دانلود کتاب: http://bpdanesh.ir/download_book.asp?id=2210

+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و دوم دی 1390ساعت 11:17 توسط عباس مهدوی |

1/ آموزش اخلاق پزشکي در پژوهش

محتشمي رضا,صادقي زينب,ميري امير,هنرور حسن

راهبردهاي آموزش

2/ داوران و اخلاق داوري در مجله هاي علمي ايران

 ابويي اردكان محمد,ميرزايي سيدآيت ال

اخلاق در علوم و فناوري- شماره 2-1  بهار و تابستان 1389

3/ اخلاق پژوهش در حوزه علوم اجتماعي

خالقي نرگس

4/ چارچوب تدوين ارزش ها و اخلاق حرفه اي پژوهش هاي علمي و فناوري

 لشكربلوكي مجتبي

اخلاق در علوم و فناوري- شماره 2-1  بهار و تابستان 1387

5/ اخلاق در پژوهش هاي زيست پزشكي بر روي آزمودني هاي انساني

 حاجي فرجي مجيد

اخلاق در علوم و فناوري- شماره 4-3  پاييز و زمستان 1387

6/ مروري بر ديدگاه هاي اسلامي در خصوص رضايت آگاهانه در طب اطفال

جسري مريم

7/ بررسي رعايت اصول اخلاق در پژوهش بر حيوانات آزمايشگاهي به روش كيفي

 مبشر مينا,موسوي فاطمه,نخعي نوذر,شيباني وحي

8/ اخلاق در پژوهشگري

 تابعي سيدضياالدين,محموديان فرزاد

9/ آگاهي، نگرش و عملکرد نسبت به رعايت اصول اخلاقي در پژوهش بر روي حيوانات آزمايشگاهي

 مبشر مينا,ابوالقاسم زاده نازآفرين,بطحايي فتانه سادات,آرامش كيارش,اردشيرلاريجاني محمدباقر

10/ جنبه هاي اخلاقي تحقيقات روانپزشکي

 رضاعي فرزين,آخوندزاده شاهين

اخلاق در علوم و فناوري- شماره 1 (ويژه نامه اخلاق پزشکي)  زمستان 1385

11/ ابعاد اخلاقي پژوهش علمي

 رشر نيكلاس

نامه مفيد- شماره 28 (فلسفه)  زمستان 1380

12/ تبيين مؤلفه‌هاي اخلاقي و فرهنگي در پژوهش

حسين خنيفر / حامد بردبار / فريبا فروغي‌قمي

نشریه معرفت اخلاقي شماره 6

13/ چارچوب تدوين ارزش ها و اخلاق پژوهش

14/ اخلاق در پژوهش

--------------------------------------------

مطالب مرتبط:

نگاهي اجمالي به برخي كتب اخلاقي منتشر شده 

کتاب اخلاق پژوهش؛ مبانی و مسایل

فصلنامه راهبرد فرهنگ ( ویژه اخلاق پژوهش)

 

+ نوشته شده در یکشنبه هجدهم دی 1390ساعت 0:52 توسط عباس مهدوی |

اخلاق پژوهش و نگارش

پدیدآورنده: نرگس خالقی

اخلاق در پژوهش هاي علوم پزشكي

ترور اسمیت (نويسنده)، محمد ضرغام (مترجم)

بررسی مصوبات شورای پژوهش، کمیته اخلاق در پژوهش و شورای سیاستگذاری ...

ناشر: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران

موازين اخلاق در پژوهش هاي علوم پزشكي

نويسندگان: یدالله فرهادی، علیرضا موسوی جراحی، زهره حقیقی




اخلاق در پژوهش های علمی و فعالیتهای حرفه ای (با تاکید بر بیوشیمی و بیولوژی مولکولی)
محمدسجادن شوقیا (تدوين)

اخلاق در پژوهش علوم انسانی

گوردون وود (تدوين)، حمیرا الوندی (مترجم)

اخلاق در پژوهش و نگارش

خدابخش كرمى

---------------------------------------------------

مطلب مرتبط:

نگاهي اجمالي به برخي كتب اخلاقي منتشر شده 

کتاب اخلاق پژوهش؛ مبانی و مسایل

فصلنامه راهبرد فرهنگ ( ویژه اخلاق پژوهش)

+ نوشته شده در جمعه نهم دی 1390ساعت 11:29 توسط عباس مهدوی |

انتشار کتاب «اخلاق پژوهش» همزمان با هفته پژوهش

«کتاب اخلاق پژوهش؛ مبانی و مسایل» به کوشش محسن جوادی و 10 نویسنده دیگر در هفته پژوهش به همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشر شد.

به گفته روابط عمومی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، این کتاب 9 مقاله مفصل از 10 نویسنده در حوزه‌های مختلف مرتبط با پژوهش را در خود جای داده است.

«درآمدی بر اخلاق پژوهش» نوشته سیدحمید اسلامی‌اردکانی، «درآمدی بر اخلاق پژوهش در فضای مجازی» اثر علیرضا ثقه‌الاسلامی، «اخلاق در پژوهش‌های پزشکی» به قلم شهرام احمدی‌نسب، «بیانیه ملی درباره عمل اخلاقی در پژوهش انسانی» به کوشش زهره سادات ناجی و پیمان سلامتی، «مستندات نقلی اخلاق پژوهش» نوشته غلامحسین اصغرزاده، «اخلاق پژوهش و نطریه‌های اخلاقی» تالیف زهرا خزاعی، «ابعاد اخلاق پژوهشی علمی» اثر امیر دیوانی، «دنیای جدید اخلاق پژوهش» از حمید بخشنده آبکنار و «پیش‌نویس ضوابط بنیادی اخلاق پژوهش» نوشته سیدحسن اسلامی، عناوین مقالات این کتابند.

محسن جوادی در بخشی از مقدمه کتاب نوشته است: «خطای اخلاقی در روند پژوهش متصور است و ممکن است جرئی از فرایند یک پژوهش از لحاظ اخلاقی خطا باشد. پرسش مهم این است که آیا غرض پژوهش که حل مساله نظری یا علمی است در صورت ارتکاب خطای اخلاقی در جزئی از فرایند پژوهش، قابل تحصیل نیست؟» 

وی علاوه بر کوشش برای پاسخ به این سوال که چه ارتباطی بین خطای اخلاقی و ناکامی در حل مساله و یافتن حقیقت در یک فعالیت پژوهشی وجود دارد، بر این مساله تاکید دارد که «تردیدی نیست که گاهی خطاهای اخلاقی ما را از کشف حقیقت‌های بنیادی یا مجهول‌های نظری باز می‌دارند اما داستان پای‌بندی به اخلاق در فرایند پژوهش بیش از آن‌که ارزش روشی داشته باشد و به کار تأمین و تضمین حقیقت یابی آدمیان و یا تدبیر مناسب برای رسیدن هدف آن‌ها بیاید، با عمق روح و روان آدمی (در اخلاق فضیلت) و با سود و منفعت آدمی (در اخلاق سود گرایی) و با ساختار و ماهیت سرشت عقلانی آدمی (در اخلاق کانتی) ربط و نسبت دارد.» 

نخستین چاپ کتاب «کتاب اخلاق پژوهش؛ مبانی و مسایل» را پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در 600 صفحه به تازگی به چاپ رسانده است.

+ نوشته شده در چهارشنبه سی ام آذر 1390ساعت 10:31 توسط عباس مهدوی |

سانسور اخلاقي

همين كه نام سانسور را مي¬ شنويم، بيش از هر چيز، به ياد سانسور سياسي و عقيدتي مي افتيم. حال آنكه سانسورهاي ديگري هم هست كه به اندازۀ آن يك، زيان بار و محدودكنندۀ آزادي انديشه و آگاهي آدمي است. يكي از اين سانسورهاي ظاهرالصلاح سانسور اخلاقي است. يعني اينكه ديگري تصميم بگيرد كه تو چه چيزي را نخواني، زيرا تصور مي كند كه از نظر اخلاقي براي تو بد و زيان آور باشد. نظير سانسور فروغي كه در چاپ كليات سعدي، هزليات و خبثيات او را حذف كرد. صرف نظر از اينكه اين آثار از نظر ادبي ارزش دارد يا بي ارزش است، حذف آن يعني نديده گرفتن يك واقعيت تاريخي. سعدي، خوب يا بد، اينها را نوشته است، حذف آنها جز سانسور نامي ندارد. حذف آنها يعني اينكه شما هنوز فرد صغيري هستيد و نياز به قيمي، با عقل كامل، داريد كه به شما بگويد چه بخوانيد و چه نخوانيد........ به امثال و حكم دهخدا رجوع كردم، ديدم متأسفانه زنده ياد دهخدا كه امانت علمي و ادبي اش شهره است، در اين مورد خاص گفته ها و باورهاي مردم را با امانت نقل نكرده و به سانسور اخلاقي دست زده است. همان مَثَل كاشاني ها را ما تهراني ها مي گوييم: «مار كه پير شد، قورباغه با او بي ادبي مي كند.» (من هم سانسور كرده ام! اصل مثل اين نيست.) علامه دهخدا نوشته است: «مار كه پير شد، قورباغه سوارش مي شود» ... از همه بدتر آنجاست كه تغييري داده شود كه مقصود و مقصد مَثَل را از ميان ببرد و لوث كند. نظري اين يك از همان امثال و حكم دهخدا:
«خرك سياه بر در است. گويند روزي امير خلف سيستاني به شكار رفته بود.... ناگاه از حشم جدا افتاد. مردي را ديد... بر خري سياه نشسته... امير پرسيد: كجا مي روي؟ گفت: به سيستان به نزد امير خلف كه شنيده ام او مردي كريم است، و من مردي شاعرم و نام من معروفي است. شعري گفته ام. چون در بارگاه او برخوانم، از انعام او نصيب يابم. گفت: آن قصيده برخوان تا بشنوم. چون برخواند، گفت: بدين شعر چه طمع داري؟ گفت: هزار دينار. گفت: اگر ندهد؟ گفت: پانصد دينا. گفت: اگر ندهد؟ گفت: صد دينار. گفت: اگر ندهد؟ [آن گاه تخلص شعر به نام خرك سياه خود كنم.] »
دهخدا جملۀ آخر را در كروشه آورده است كه نشان دهد خود اضافه كرده است، و در اصل چيز ديگري است. مي توان حدس زد كه شاعر گفته: آن وقت فلان خرم را به او و نزديكانش حواله مي دهم! و گرنه تلخص شعر را به نام خر كردن، چندان ربطي به امير ندارد و تمام طنز تيز و گزندۀ داستان را هم از بين مي برد.
شاعر به درگاه امير مي رود و بقيۀ ماجرا به همان صورت روي مي دهد: «... تا به صد رسيد. امير گفت: بسيار باشد. گفت: يا امير خرك سياه بر در است! امير خلف بخنديد و او را انعامي بداد.»
برگرفته از :
فريدون تنكابني؛ نگاه نو؛ شماره 76 (بهمن 1386)؛ ص 106.

+ نوشته شده در جمعه یازدهم آذر 1390ساعت 21:23 توسط عباس مهدوی |

فصلنامه راهبرد فرهنگ، سال دوم، شماره 8-9، بهار 1389

1/ اخلاق داوري علمي

احد فرامرز قراملكي

2/ مسئله ارجاع به معاصران در اخلاق پژوهش

سيدحسن اسلامي

3/ اخلاق پژوهش به منزله يك دانش

نسرين بحريني

4/  حريم خصوصي در پژوهش هاي معطوف به انسان بر مبناي آموزه هاي اسلامي

ليلا افشار، علي نعمتي

5/ منشور اخلاقي پژوهش : استوار بر ارزش هاي اسلامي

محمدحسن قدردان قراملكي

6/ مباني و اصول اخلاقي ارتباط استاد با دانشجو

سعيد ضرغامي، عادل رمضاني

7/ جايگاه اخلاق مهندسي در شايستگي هاي حرفه اي مهندسان

مهدي فيض، مهدي بهادري نژاد

8/ زوال كاركردهاي اخلاقي دانشگاه در عصر سيطره سرمايه داري پيشرفته

حجت صفار حيدري

9/ اخلاق حرفه اي در آموزش عالي: تاملي بر راهبردهاي بهبود استانداردهاي اخلاقي در آموزش هاي دانشگاهی

نعمت اله عزيزي

10/ بررسي وضعيت اخلاق آموزش اعضاي هيئت علمي دانشگاه هاي دولتي شهر تهران

حميدرضا آراسته، عبدالرحيم نوه ابراهيم، عليرضا مطلبي فر

برای دریافت مقاله به اینجا مراجعه کنید.

-------------------------------------------

مطالب مرتبط:

مقالات فصلنامه اخلاق در علوم و فناوري (1)

مقالات فصلنامه اخلاق در علوم و فناوري (2)

مقالات ویژه اخلاق در فصلنامه پژوهش هاي فلسفي - كلامي

مقالات ویژه اخلاق در فصلنامه انديشه ديني

مقالات ویژه اخلاق در فصلنامه انديشه نوین ديني

مقالات ویژه اخلاق در فصلنامه پژوهشنامه فلسفه دين (نامه حكمت)

+ نوشته شده در جمعه بیست و دوم مهر 1390ساعت 21:18 توسط عباس مهدوی |